ന്യൂഡൽഹി: ജീവകാരുണ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ ട്രസ്റ്റുകൾ നിയമപരമായി ഒരു ‘ജ്യൂറിസ്റ്റിക് വ്യക്തി’ (Juristic Person) അല്ലാത്തതിനാൽ അവയെ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ പ്രതിചേർക്കാനോ വിചാരണ ചെയ്യാനോ സാധിക്കില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രപ്രധാനമായ വിധി. ഇന്ത്യൻ ട്രസ്റ്റ് ആക്ട് പ്രകാരം ഒരു ട്രസ്റ്റിന് അതിന്റെ ട്രസ്റ്റിമാരിൽ നിന്നും വേറിട്ട സ്വതന്ത്ര അസ്തിത്വമില്ലെന്നും, ട്രസ്റ്റിന്റെ പേരിൽ അന്യായപ്പെടാനോ ട്രസ്റ്റിനെതിരെ നേരിട്ട് കേസ് കൊടുക്കാനോ വ്യവസ്ഥയില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
കർണാടകയിലെ കോളിളക്കം സൃഷ്ടിച്ച ഐ.എം.എ (I-Monetary Advisory Pvt Ltd) ധനകാര്യ തട്ടിപ്പുകേസിൽ പ്രതിചേർക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ‘മദ്രസ മസിഹ്-ഉൽ-ഉലൂം എജ്യുക്കേഷണൽ ആൻഡ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്’ സമർപ്പിച്ച അപ്പീൽ അനുവദിച്ചുകൊണ്ടാണ് പരമോന്നത കോടതി ഈ സുപ്രധാന ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഇതോടെ ബെംഗളൂരുവിലെ ജനപ്രതിനിധികൾക്കായുള്ള 81-ാം അഡീഷണൽ സിറ്റി സിവിൽ ആൻഡ് സെഷൻസ് പ്രത്യേക കോടതിയിലുള്ള വിചാരണ നടപടികളിൽ നിന്നും പ്രസ്തുത ട്രസ്റ്റിനെ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കി.
“ഇന്ത്യൻ ട്രസ്റ്റ് ആക്ടിലെ 3, 13 വകുപ്പുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ട്രസ്റ്റിന് സ്വന്തമായി വേറിട്ട നിയമപരമായ നിലനിൽപ്പില്ല. ട്രസ്റ്റ് എന്നത് ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഉടമസ്ഥതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിലനിൽക്കുന്ന ബാധ്യത മാത്രമാണ്. അതിനാൽ ട്രസ്റ്റിനെ സ്വന്തം പേരിൽ കേസ് നടത്താനോ എതിർക്കാനോ സാധിക്കില്ല. കേസുകൾ നടത്തേണ്ട ചുമതല ട്രസ്റ്റിയുടെ ചുമലിലാണ്, ട്രസ്റ്റിലല്ല.”
— സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവ് (ഖണ്ഡിക 6)കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലവും സി.ബി.ഐ വാദങ്ങളും
കർണാടകയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് നിക്ഷേപകരെ വഞ്ചിച്ച് കോടികൾ തട്ടിയെടുത്ത കേസാണ് ഐ.എം.എ ഗ്രൂപ്പിന്റേത്. ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ചുള്ള ധനകാര്യ സ്ഥാപനമാണെന്ന് ജനങ്ങളെ വിശ്വസിപ്പിച്ച് വൻതോതിൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച ശേഷം പണം തിരികെ നൽകാതിരുന്നതിനെ തുടർന്ന് കർണാടക സർക്കാരിന്റെ പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘവും (SIT), അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോയും (ACB) അന്വേഷണം ആരംഭിക്കുകയും തുടർന്ന് കേസ് സി.ബി.ഐക്ക് വിടുകയുമായിരുന്നു.
പ്രതിയായ ട്രസ്റ്റിലെ മാനേജിംഗ് ട്രസ്റ്റി (പ്രതി നമ്പർ 32) ഐ.എം.എ പ്രമോട്ടർമാരുമായി ചേർന്ന് വലിയ തോതിൽ ഫണ്ട് സ്വരൂപിച്ചെന്നും, ട്രസ്റ്റിന്റെ കീഴിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി സംഭാവനയെന്ന പേരിൽ ഈ പണം കൈപ്പറ്റിയെന്നും സി.ബി.ഐക്ക് വേണ്ടി ഹാജരായ അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ശ്രീ കനകമേഡല രവീന്ദ്ര കുമാർ വാദിച്ചു. ട്രസ്റ്റിലേക്ക് കൃത്യമായ ‘മണി ട്രയൽ’ (പണമിടപാട് വിവരങ്ങൾ) കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും കർണാടക ഡെപ്പോസിറ്റേഴ്സ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട്, ഐ.പി.സി പ്രകാരമുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ചുമത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
മുൻകാല വിധികൾ ശരിവെച്ച് പരമോന്നത നീതിപീഠം
ട്രസ്റ്റിനു വേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ശ്രീ എസ്. നാഗമുത്തു, ട്രസ്റ്റ് ഒരു ‘ജ്യൂറിസ്റ്റിക് വ്യക്തിയല്ല’ എന്ന നിയമതത്വം ശക്തമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടി. ശങ്കർ പദം ഥാപ്പ v. വിജയ് കുമാർ ദിനേശ് ചന്ദ്ര അഗർവാൾ (2025), പ്രതിഭാ പ്രതിഷ്ഠാൻ v. മാനേജർ, കനറാ ബാങ്ക് (2017) എന്നീ ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങൾ അടങ്ങിയ വിധികളെ മുൻനിർത്തിയാണ് കോടതി ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്.
ട്രസ്റ്റിൽ പണം സ്വീകരിച്ചുവെന്ന ആരോപണം വ്യക്തിപരമായി രണ്ടാം പ്രതിയായ ട്രസ്റ്റിക്കെതിരെയാണ്. അതിനാൽ രണ്ടാമത്തെ എതിർകക്ഷിയായ ട്രസ്റ്റിക്കെതിരെ പ്രോസിക്യൂഷൻ നടപടികളുമായി മുന്നോട്ടുപോകാമെന്നും, എന്നാൽ സാങ്കൽപ്പിക സങ്കൽപ്പം മാത്രമായ ട്രസ്റ്റിനെ ക്രിമിനൽ പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ നിർത്താനാവില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി ജഡ്ജിമാർ വിധി പ്രസ്താവിച്ചു.