ന്യൂഡൽഹി: വാണിജ്യ തർക്കങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പരിഹരിക്കാനുദ്ദേശിച്ചുള്ള ആർബിട്രേഷൻ പ്രക്രിയകളിൽ അനാവശ്യമായി കടന്നുകയറുന്ന കോടതികളുടെയും സർക്കാരുകളുടെയും സമീപനത്തിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയുടെ അതിരൂക്ഷ വിമർശനം. ഇന്ത്യയിൽ ആർബിട്രേഷൻ സംവിധാനം ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും, ചിലപ്പോഴൊക്കെ നമ്മുടെ കോടതികളാണ് ആർബിട്രേഷനെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതെന്നും പരമോന്നത കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഒരു ചെറിയ തെറ്റായ കീഴ്വഴക്കം പോലും രാജ്യത്തെ നിക്ഷേപ സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷത്തിന് വലിയ കളങ്കമുണ്ടാക്കുമെന്ന് കോടതി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
“രോഗമില്ലാത്ത ശരീരത്തിൽ ചികിത്സ നൽകുന്നതിന് തുല്യം”: ജസ്റ്റിസ് ജെ.കെ. മഹേശ്വരി
മധ്യപ്രദേശ് റോഡ് വികസന കോർപ്പറേഷൻ (MPRDC) വേഴ്സസ് മെസ്സേഴ്സ് ജബൽപൂർ കോറിഡോർ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് കേസിൽ ജസ്റ്റിസ് ജെ.കെ. മഹേശ്വരി, ജസ്റ്റിസ് അതുൽ എസ്. ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ആർബിട്രേഷൻ നടപടികളിൽ കോടതികൾ ഇടിച്ചു കയറുന്നത് ‘രോഗമില്ലാത്തയിടത്ത് ചികിത്സ നൽകുന്നതിന് തുല്യമാണ്’ (A cure without a disease) എന്ന് ജസ്റ്റിസ് മഹേശ്വരി വിധിന്യായത്തിന്റെ ആദ്യ ഖണ്ഡികയിൽ തന്നെ അർത്ഥശങ്കയ്ക്കിടയില്ലാത്തവിധം കുറിച്ചു.
“ഇന്ത്യയിൽ ആർബിട്രേഷൻ പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ല, മറിച്ച് കോടതികളാണ് ചിലപ്പോഴൊക്കെ അതിനെ തോൽപ്പിക്കുന്നത്. സർക്കാരുകളുടെ പങ്കും ഇതിൽ വിസ്മരിക്കാനാവില്ല. ഈ രംഗത്തെ ഒരൊറ്റ സംശയാസ്പദമായ കീഴ്വഴക്കം മതി രാജ്യത്തിന്റെ വ്യവസായ സുഗമതാ സൂചികയെയും (Ease of Doing Business) വിദേശ നിക്ഷേപ സാധ്യതകളെയും ദോഷകരമായി ബാധിക്കാൻ. തീർപ്പുകളുടെ അന്തിമതയും തുല്യതയും ഏവരും മാനിക്കേണ്ട പരമപ്രധാന മൂല്യങ്ങളാണെന്ന് ന്യായാധിപന്മാർ തിരിച്ചറിയേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു,” കോടതി ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കി.
തർക്കത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം: 176 കി.മീ പാതയും നിക്ഷേപവും
2003-ൽ മധ്യപ്രദേശിലെ സാഗർ-ദമോ-ജബൽപൂർ പാത ബി.ഒ.ടി (Build-Operate-Transfer) അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് മലേഷ്യൻ കമ്പനിയായ തിയാര ധയാ മജു (TDM) കൺസ്ട്രക്ഷൻസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്പെഷ്യൽ പർപ്പസ് വെഹിക്കിളായ ജബൽപൂർ കോറിഡോർ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡുമായി കരാറുണ്ടാക്കി. മലേഷ്യൻ എക്സിം ബാങ്കിൽ നിന്നും കോടിക്കണക്കിന് രൂപ വായ്പയെടുത്താണ് കമ്പനി പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ സർക്കാർ ഭൂമി ഒഴിപ്പിച്ചു നൽകാതിരുന്നതിനെ തുടർന്ന് പദ്ധതി മുടങ്ങി. ഒടുവിൽ 2007-ൽ കോർപ്പറേഷൻ കരാർ ഏകപക്ഷീയമായി റദ്ദാക്കുകയാണുണ്ടായത്.
സങ്കുചിതമാകുന്ന പിരമിഡ് തത്വം (The Narrowing Pyramid Concept)
ആർബിട്രേഷൻ ആക്ട് സെക്ഷൻ 34, 37 എന്നിവ പ്രകാരമുള്ള അപ്പീൽ അധികാരത്തെ കോടതി ഒരു **”സങ്കുചിതമാകുന്ന പിരമിഡിനോട്” (Narrowing Pyramid)** ഉപമിച്ചു. കോടതികളുടെ പദവി ഉയരുംതോറും (Higher the Court), ആർബിട്രൽ അവാർഡുകളിൽ ഇടപെടാനുള്ള പ്രവണത കുറയണമെന്നും, ഇടപെടലിനായുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ കൂടുതൽ കർക്കശമാകണമെന്നും കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഓരോ അപ്പീൽ ഘട്ടത്തിലും കോടതികൾ കൂടുതൽ കയ്യൊഴിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന (Hands-off approach) സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്.
കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ വ്യാഖ്യാനിക്കാനും തെളിവുകൾ വിലയിരുത്താനുമുള്ള പരമാധികാരം ആർബിട്രൽ ട്രിബ്യൂണലിനാണെന്നും, സാധാരണ സിവിൽ കോടതികളെപ്പോലെ അപ്പീൽ വിചാരണ നടത്താൻ സെക്ഷൻ 34-ലോ 37-ലോ വ്യവസ്ഥയില്ലെന്നും ബെഞ്ച് ആവർത്തിച്ചു.
കോടതിയുടെ അന്ത്യശാസനം
ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രിയിൽ നിക്ഷേപിച്ചിട്ടുള്ള അവാർഡ് തുക പലിശ സഹിതം രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കകം സ്വകാര്യ കമ്പനിക്ക് വിട്ടുനൽകണം. ബാക്കി തുക മൂന്ന് മാസത്തിനകം മുഴുവനായി കൊടുത്തുതീർക്കണമെന്നും സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.