കപ്പൽ പിടിച്ചെടുക്കലിൽ സുപ്രീംകോടതിയുടെ ചരിത്രവിധി: ‘ഡെമൈസ് ചാർട്ടർ’ റദ്ദായാൽ വാടകക്കാരന്റെ അവകാശം അവസാനിക്കും
SUPREME COURT OF INDIA
M.V. NEREUS PROGRESS v. OM FREIGHT FORWARDERS LTD.
ന്യൂഡൽഹി: രാജ്യാന്തര കപ്പൽ ഗതാഗത രംഗത്തും ഇന്ത്യൻ അഡ്മിറാലിറ്റി നിയമത്തിലും ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന നിർണ്ണായക വിധിന്യായവുമായി രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത നീതിപീഠം. ബെയർബോട്ട് വാടകക്കരാർ (Bareboat Charterparty) പ്രകാരം നൽകിയ നോട്ടീസിലൂടെ കരാർ സാധുവായി റദ്ദാക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽ (Valid Termination), കപ്പൽ ഉടമ ഭൗതികമായി കപ്പൽ തിരികെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതുവരെ (Physical Repossession) ചാർട്ടറർക്ക് കപ്പലിൽ നിയമപരമായ അവകാശം തുടരുമെന്ന് പറയാനാവില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.
മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി സിംഗിൾ ബെഞ്ചും ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചും പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവുകൾ പൂർണ്ണമായും റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട്, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മാല്യ ബാഗ്ചി, ജസ്റ്റിസ് വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് ‘എം.വി. നെറിയസ് പ്രോഗ്രസ് വേഴ്സസ് ഓം ഫ്രൈറ്റ് ഫോർവേഡേഴ്സ് ലിമിറ്റഡ്’ കേസിൽ (Civil Appeal of 2026 / 2026 INSC 1055) ഈ ചരിത്രവിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്.
വാടക കുടിശ്ശിക വരുത്തിയതിനെ തുടർന്ന് ഉടമസ്ഥർ കരാർ റദ്ദാക്കിയാൽ, പിന്നീട് ചാർട്ടറർ കപ്പൽ കൈവശം വെക്കുന്നത് കേവലം ഒരു ‘സൗജന്യ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ’ (Gratuitous Bailee) എന്ന നിലയിൽ മാത്രമായിരിക്കും. അതിനാൽ, ചാർട്ടറർ വരുത്തിവെച്ച ബാഹ്യ കടങ്ങളുടെ പേരിൽ കപ്പൽ അഡ്മിറാലിറ്റി ആക്ട് സെക്ഷൻ 5 പ്രകാരം അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനോ കണ്ടുകെട്ടാനോ കഴിയില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
തർക്കത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം: എം.വി. നെറിയസ് പ്രോഗ്രസ് എന്ന കപ്പലിന്റെ രജിസ്റ്റേർഡ് ഉടമകൾ ബിംകോ (BIMCO BARECON 2017) മാതൃകയിൽ നെറിയേഡ്സ് മറൈൻ സർവീസസ് (Nereides) എന്ന യു.എ.ഇ കമ്പനിക്ക് ചാർട്ടർ ചെയ്തു നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ നെറിയേഡ്സ് തുടർച്ചയായി വാടക നൽകുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് 2025 നവംബർ 13-ന് ഉടമസ്ഥർ ക്ലോസ് 31 പ്രകാരം കരാർ റദ്ദാക്കുകയും നവംബർ 19-ന് കപ്പൽ തിരിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ നോട്ടീസ് നൽകുകയും ചെയ്തു.
ഇതേസമയം, ഇതേ ചാർട്ടറർക്ക് ‘എം.വി. ഭരദ്വാജ്’ എന്ന മറ്റൊരു കപ്പൽ വാടകയ്ക്ക് നൽകിയിരുന്ന ഓം ഫ്രൈറ്റ് ഫോർവേഡേഴ്സ് ലിമിറ്റഡ്, തങ്ങളുടെ കുടിശ്ശിക ഈടാക്കാനായി അഡ്മിറാലിറ്റി ആക്ട് സെക്ഷൻ 5(1)(b), 5(2) എന്നിവ പ്രകാരം തൂത്തുക്കുടി വി.ഒ. ചിദംബരനാർ തുറമുഖത്ത് കിടക്കുകയായിരുന്ന എം.വി. നെറിയസ് പ്രോഗ്രസ് കപ്പലിനെതിരെ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ച് അറസ്റ്റ് ഉത്തരവ് സമ്പാദിക്കുകയായിരുന്നു.
കരാർ റദ്ദാക്കിയെങ്കിലും കപ്പൽ ഭൗതികമായി ഉടമ ഏറ്റെടുത്തിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ നെറിയേഡ്സ് തന്നെ ചാർട്ടററായി തുടരുന്നുവെന്നായിരുന്നു സിംഗപ്പൂർ, ശ്രീലങ്കൻ കോടതി വിധികൾ (The Chem Orchid & Navi-Bunkering Corp) ഉദ്ധരിച്ച് മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തിയത്. എന്നാൽ ഈ വാദം അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സുപ്രീം കോടതി ഈ നിലപാട് തള്ളി.
- കരാർ റദ്ദാക്കൽ സാധുവാണ്: വാടക കുടിശ്ശിക തീർക്കാൻ സാവകാശം നൽകിയ ശേഷം ബിംകോ ക്ലോസ് 31(a) പ്രകാരം നൽകിയ ടെർമിനേഷൻ നോട്ടീസ് പൂർണ്ണമായും നിയമപരമാണ്.
- ഭൗതിക തിരിച്ചെടുക്കൽ വ്യവസ്ഥയല്ല: ചാർട്ടർ റദ്ദാകുന്നതിന് കപ്പൽ ഭൗതികമായി തിരികെ പിടിച്ചെടുക്കണമെന്നത് മുൻവ്യവസ്ഥയല്ല; മറിച്ച് കരാർ റദ്ദായതിന്റെ അനന്തരഫലം മാത്രമാണ്.
- ഗ്രാറ്റുവിറ്റസ് ബെയ്ലി പദവി: ക്ലോസ് 32 അനുസരിച്ച് കരാർ റദ്ദാക്കിയതോടെ ചാർട്ടറർ കപ്പലിന്റെ ‘ഡെമൈസ് ചാർട്ടറർ’ അല്ലാതെയാവുകയും കേവലം സൗജന്യ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ മാത്രമായി മാറുകയും ചെയ്തു.
- അറസ്റ്റ് ഉത്തരവ് അസാധു: അറസ്റ്റ് നടന്ന 2025 ഡിസംബർ 4-ന് നെറിയേഡ്സിന് കപ്പലിൽ യാതൊരു ചാർട്ടർ അവകാശവും ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ, അഡ്മിറാലിറ്റി ആക്ട് പ്രകാരമുള്ള അറസ്റ്റ് നിയമവിരുദ്ധമാണ്; ആയതിനാൽ കപ്പൽ വിട്ടുകൊടുക്കണം.