Civil Appeal No(s). of 2026
@ SLP (C) No. 30772 of 2025
മംഗള ഭീംറാവു ഇംഗ്ലെ v. അഡീഷണൽ കമ്മീഷണർ, അമരാവതി ഡിവിഷൻ & മറ്റുള്ളവർ
LAWYERS OF KERALA
നിയമ വാർത്ത
ജസ്റ്റിസ് പമിഡിഘണ്ടം ശ്രീ നരസിംഹ
ജസ്റ്റിസ് അലോക് ആരാധെ
അമിക്കസ് ക്യൂറി: അഡ്വ. രുക്മിണി ബോബ്ഡെ (Ms. Rukhmini Bobde)
രണ്ടിലധികം കുട്ടികളുള്ളവരെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്ന് അയോഗ്യരാക്കുന്ന നിയമങ്ങൾക്ക് ഇനി പ്രസക്തിയില്ല: സുപ്രീം കോടതി
ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യുൽപ്പാദന നിരക്ക് (TFR) 3.0-ൽ നിന്ന് 1.9 ആയി കുറഞ്ഞു; ജനസംഖ്യാ വിസ്ഫോടനമെന്ന ഭയം അസ്ഥാനത്തായെന്നും പ്രത്യുൽപ്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ജനാധിപത്യ പങ്കാളിത്തത്തിനും ഇടയിൽ പൗരന്മാരെ നിർബന്ധിത തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് തള്ളിവിടുന്നത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നും സുപ്രീം കോടതി.
കക്കോഡ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സർപഞ്ച് മംഗള ഭീംറാവു ഇംഗ്ലെയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അയോഗ്യത സ്റ്റേ ചെയ്തു
ന്യൂഡൽഹി: രണ്ടിലധികം കുട്ടികളുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മത്സരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പൗരന്മാരെ അയോഗ്യരാക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ കാലഹരണപ്പെട്ടുവെന്നും അവയുടെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ തകർന്നുവെന്നും സുപ്രീം കോടതി. ജസ്റ്റിസ് പമിഡിഘണ്ടം ശ്രീ നരസിംഹ, ജസ്റ്റിസ് അലോക് ആരാധെ എന്നിവരടങ്ങിയ സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ചാണ് 2026 നവംബർ 4-ന് പുറപ്പെടുവിച്ച സുപ്രധാന വിധിന്യായത്തിലൂടെ (2026 INSC 1193) ഈ ചരിത്രപരമായ നിരീക്ഷണം നടത്തിയത്.
1959-ലെ മഹാരാഷ്ട്ര വില്ലേജ് പഞ്ചായത്ത് നിയമത്തിലെ (Maharashtra Village Panchayats Act, 1959) സെക്ഷൻ 14(1)(j-1) പ്രകാരം രണ്ടിലധികം കുട്ടികളുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ കക്കോഡ (Kakoda) ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സർപഞ്ച് സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മംഗള ഭീംറാവു ഇംഗ്ലെയെ പുറത്താക്കിയ നടപടി സുപ്രീം കോടതി സ്റ്റേ ചെയ്തു. സിവിൽ അപ്പീൽ തീർപ്പാക്കുന്നതുവരെ ഹർജിക്കാരിക്ക് സർപഞ്ച് പദവിയിൽ തുടരാൻ കോടതി അനുമതി നൽകി.
കേസിന്റെ വസ്തുതകൾ (I. Facts):
2014-ൽ മൂന്നാമതൊരു കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകിയ അപ്പീൽ ഹർജിക്കാരി, 2022-ൽ നടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച് സർപഞ്ചായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മൂന്നാമത്തെ കുട്ടിയുടെ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് അനുവദിച്ച സ്ഥലത്തിന് സാധുതയില്ലെന്ന വാദമാണ് അഭിഭാഷകൻ ഉന്നയിച്ചതെങ്കിലും, ആ നിയമത്തിന്റെ തന്നെ സമകാലിക സാധുതയാണ് സുപ്രീം കോടതി പരിശോധിച്ചത്.
2003-ൽ ഹരിയാന പഞ്ചായത്തീരാജ് നിയമത്തിലെ സമാന വ്യവസ്ഥകൾ ശരിവെച്ച ജാവേദ് വി. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഹരിയാന (Javed v. State of Haryana, (2003) 8 SCC 369) എന്ന വിധി അടിയന്തരമായി പുനഃപരിശോധിക്കുന്നതിനായി കേസ് വിശാല ബെഞ്ചിന് (Larger Bench) വിട്ടു. ഇതിനായി വിധിന്യായം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് സമർപ്പിക്കാൻ രജിസ്ട്രിക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി.
ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ‘റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് ലെവൽ’ പ്രത്യുൽപ്പാദന നിരക്കിനും താഴെ; വരാനിരിക്കുന്നത് വയോജനങ്ങളുടെ ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ്
ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയെ വിലയിരുത്താൻ ക്രൂഡ് ബർത്ത് റേറ്റിനേക്കാൾ (Crude Birth Rate) ശാസ്ത്രീയമായ മാനദണ്ഡം മൊത്തം പ്രത്യുൽപ്പാദന നിരക്കാണ് (Total Fertility Rate – TFR) എന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ (UN), ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO), രജിസ്ട്രാർ ജനറലിന്റെ സാമ്പിൾ രജിസ്ട്രേഷൻ സിസ്റ്റം (SRS Statistical Report 2024), നാഷണൽ ഫാമിലി ഹെൽത്ത് സർവേ (NFHS-6, 2023-24) എന്നിവയുടെ കണക്കുകൾ കോടതി വിധിയിൽ ഉദ്ധരിച്ചു.
ഒരു തലമുറയ്ക്ക് കുടിയേറ്റമില്ലാതെ തന്നെ സ്വയം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ആവശ്യമായ പ്രത്യുൽപ്പാദന നിരക്ക് (Replacement Level Fertility) 2.1 ആണ്. എന്നാൽ SRS കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ TFR 1.9 ആയും, NFHS-6 പ്രകാരം 2.0 ആയും താഴ്ന്നു. ലോകബാങ്ക് (World Bank) കണക്കനുസരിച്ച് 2005-ൽ ഏകദേശം 1.6% ആയിരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ വാർഷിക ജനസംഖ്യാ വളർച്ചാ നിരക്ക് 2025-ൽ 0.887% ആയി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
സാമ്പത്തിക സർവേ 2025-26 നൽകുന്ന മുന്നറിയിപ്പ്
2025-26 ലെ കേന്ദ്ര സാമ്പത്തിക സർവേ (Economic Survey 2025-26, പേജ് 468) ഉദ്ധരിച്ച കോടതി, ഇന്ത്യയുടെ ‘ഡെമോഗ്രാഫിക് ഡിവിഡന്റ്’ 2030-ഓടെ ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തുമെന്നും അപ്പോൾ ജനസംഖ്യയുടെ 65 ശതമാനം (98 കോടിയിലധികം പേർ) 15-59 വയസ്സിനിടയിലുള്ള കർമ്മശേഷിയുള്ളവരായിരിക്കുമെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ TFR റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് നിരക്കിനും താഴെ പോയതോടെ തൊഴിൽ വിപണിയിലും സാമൂഹിക സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളിലും വയോജന സംരക്ഷണത്തിലും വലിയ വെല്ലുവിളികൾ ഉയരും. നിലവിൽ ജനസംഖ്യ കുറയാതിരിക്കുന്നത് ‘ഡെമോഗ്രാഫിക് മൊമെന്റം’ (Demographic Momentum) മൂലമാണ്.
ചൈനയുടെയും ജപ്പാന്റെയും പാഠങ്ങൾ: “ചത്ത കുതിരപ്പുറത്ത് ഭാവിയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനാവില്ല”
2003-ലെ ജാവേദ് വിധിയിൽ കർശന ജനസംഖ്യാ നിയന്ത്രണത്തിന് മാതൃകയായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത് ചൈനയെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ചൈന 2015-ൽ ഒറ്റക്കുട്ടി നയം ഉപേക്ഷിച്ച് രണ്ട് കുട്ടികൾക്ക് അനുമതി നൽകി. അതുകൊണ്ടും ഫലമില്ലാതായപ്പോൾ 2021 ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് മൂന്ന് കുട്ടികൾക്ക് അനുമതി നൽകുകയും പ്രസവ ആനുകൂല്യങ്ങളും ഭവന-തൊഴിൽ ഇളവുകളും പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിട്ടും ജനനനിരക്ക് ഉയർത്താനായില്ല. ജപ്പാനും കടുത്ത ജനസംഖ്യാ ഇടിവും പൊതുകടവും നേരിടുന്നു (IMF Report 2025). ചാൾസ് ഡാർവിന്റെ ആശയത്തെ ഉദ്ധരിച്ച പ്രൊഫ. ലിയോൺ സി. മെഗ്ഗിൻസണിന്റെ വാക്കുകൾ ഓർമ്മിപ്പിച്ച കോടതി, “ചത്ത കുതിരപ്പുറത്ത് നമുക്ക് ഭാവിയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനാവില്ല” (We cannot ride into the future on a horse that is dead) എന്ന് വ്യക്തമാക്കി.
മാറ്റങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കാതിരിക്കുന്നത് അധികാര ദുർവിനിയോഗം: റോസ്കോ പൗണ്ടും ഹോംസും മുതൽ എച്ച്.ആർ. ഖന്ന വരെ
നീതി കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള നാല് അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ വിധിന്യായം (പാരഗ്രാഫ് 32) വ്യക്തമാക്കുന്നു:
- സമൂഹത്തിലെ ആനുകൂല്യങ്ങളുടെയും കോട്ടങ്ങളുടെയും വിതരണം
- അധികാരത്തിന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ദുർവിനിയോഗം തടയൽ
- തർക്കങ്ങളിൽ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കൽ
- മാറ്റങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടൽ (Adapting to change)
മാറ്റങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാതിരിക്കുന്നത് അനീതി സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും, മാറ്റത്തിനായി അധികാരം ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുന്നത് തന്നെ ഒരർത്ഥത്തിൽ അധികാര ദുർവിനിയോഗമാണെന്നും (Abuse of Power) കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. നിയമങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക ഫലപ്രാപ്തി തത്സമയം വിലയിരുത്തേണ്ടത് എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ കടമയാണ്.
നിയമശാസ്ത്ര പണ്ഡിതൻ റോസ്കോ പൗണ്ടിന്റെ (Roscoe Pound) 1910-ലെ പ്രശസ്തമായ ‘Law in Books and Law in Action’ എന്ന ലേഖനത്തിലെ “നമ്മൾ നിയമ സന്യാസിമാരാകരുത് (Let us not become legal monks)… എഴുതപ്പെട്ട വാക്കുകൾ നിലനിൽക്കും, എന്നാൽ മനുഷ്യൻ മാറുന്നു” എന്ന ഉദ്ധരണിയും, ഒലിവർ വെൻഡൽ ഹോംസ് ജൂനിയറിന്റെ (Oliver Wendell Holmes Jr.) 1881-ലെ ‘The Common Law’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ “നിയമത്തിന്റെ ജീവൻ യുക്തിയല്ല, അനുഭവമാണ് (The life of the law has not been logic: it has been experience)” എന്ന വാചകവും കോടതി ഉദ്ധരിച്ചു.
യശ് ഡെവലപ്പേഴ്സ് (Yash Developers, 2024 INSC 559) കേസിലെ തത്ത്വവും, കാലാനുസൃതമായ യുക്തിഭദ്രതാ സിദ്ധാന്തവും (Doctrine of Temporal Reasonableness) കോടതി വിശകലനം ചെയ്തു. നിയമം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സാധുവായിരുന്നിരിക്കാമെങ്കിലും കാലക്രമേണ സാഹചര്യം മാറുമ്പോൾ അത് ഏകപക്ഷീയവും അസാധുവുമായിത്തീരുമെന്ന് മാൽപെ വിശ്വനാഥ് ആചാര്യ (1998), സത്യവതി ശർമ്മ (2008), സൂപ്പർ മാക്സ് ഇന്റർനാഷണൽ (2009) എന്നീ വിധികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
“Cessante ratione cessat ipsa lex” — നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ആ നിയമം തന്നെയും ഇല്ലാതാകുന്നു (ജസ്റ്റിസ് എസ്.ബി. സിൻഹ, Devans Modern Breweries Ltd., 2004 & ജസ്റ്റിസ് എച്ച്.ആർ. ഖന്ന, Maganlal Chhaganlal, 1974).
രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം, സ്ത്രീപക്ഷ നീതി, പ്രത്യുൽപ്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യം: ‘ജാവേദ്’ വിധിയുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
‘രാജ്ബാല’ വിധിയിലൂടെ പട്ടികജാതി സ്ത്രീകളിൽ 68 ശതമാനവും പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അംബേദ്കറുടെയും രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെയും ദർശനം
ഹരിയാനയിൽ 2006-ലെ ഭേദഗതിയിലൂടെ രണ്ടുകുട്ടി നിബന്ധന പിൻവലിച്ചെങ്കിലും, ജാവേദ് വിധിയുടെ യുക്തി 2015-ലെ ഹരിയാന പഞ്ചായത്തീരാജ് ഭേദഗതി നിയമത്തിലൂടെ വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത, സഹകരണ ബാങ്ക് കുടിശ്ശിക, വൈദ്യുതി ബിൽ കുടിശ്ശിക, ശൗചാലയം എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിബന്ധനകളാക്കാൻ കാരണമായി. രാജ്ബാല വി. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഹരിയാന (Rajbala v. State of Haryana, (2016) 2 SCC 445) കേസിൽ ഇത് ശരിവെച്ചു.
ഇതിന്റെ ഫലമായി 68% പട്ടികജാതി സ്ത്രീകളും 41% പട്ടികജാതി പുരുഷന്മാരും പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ അയോഗ്യരായി. ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷനും (2016-17 റിപ്പോർട്ട്) ഇതിൽ ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് സുകന്യ ശാന്ത വി. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (Sukanya Shantha v. Union of India, 2024 INSC 753) എന്ന വിധിയിൽ മൂന്നംഗ ബെഞ്ച് രാജ്ബാല വിധിയിലെ പരോക്ഷ വിവേചനത്തെ (Indirect Discrimination) ചോദ്യം ചെയ്തു.
പൗരത്വത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് അവകാശങ്ങൾ “ഭരണത്തിൽ പ്രാതിനിധ്യം നേടാനുള്ള അവകാശവും സർക്കാരിന് കീഴിൽ പദവികൾ വഹിക്കാനുള്ള അവകാശവുമാണ്” എന്ന് ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ (സൗത്ത്ബറോ കമ്മിറ്റിക്ക് മുമ്പാകെ) വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സാക്ഷരതയില്ലാത്തവർക്കും സ്വന്തം താല്പര്യവും രാജ്യതാല്പര്യവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള സാമാന്യബുദ്ധിയുണ്ടെന്ന ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ (1949 നവംബർ 26, ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭ) വാക്കുകളും കോടതി അനുസ്മരിച്ചു.
നിർബന്ധിത ഗർഭഛിദ്രവും ഗർഭിണികളായ ഭാര്യമാരെ ഉപേക്ഷിക്കലും: പുരുഷാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ ഇരകളാകുന്നത് സ്ത്രീകൾ
സ്ത്രീയും പുരുഷനും ഒരുപോലെ അയോഗ്യരാകുന്നതിനാൽ ലിംഗവിവേചനമില്ലെന്ന ജാവേദ് വിധിയിലെ വാദം ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്ക് നിരക്കുന്നതല്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
കേന്ദ്ര പഞ്ചായത്തീരാജ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കീഴിൽ രാജസ്ഥാൻ, മധ്യപ്രദേശ്, ഗുജറാത്ത് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നടത്തിയ 2009-ലെ പഠന റിപ്പോർട്ട് (TM Dak Study, Institute of Social Development) കോടതി ഉദ്ധരിച്ചു. പുരുഷാധിപത്യ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രത്യുൽപ്പാദന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് ഭർത്താക്കന്മാരായതിനാൽ, തങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത തീരുമാനങ്ങളുടെ പേരിൽ സ്ത്രീകൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അയോഗ്യരാക്കപ്പെടുന്നു.
അയോഗ്യതയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ നിർബന്ധിത ഗർഭഛിദ്രം (Forced abortions), ഗർഭിണികളായ ഭാര്യമാരെ ഉപേക്ഷിക്കൽ (Desertion of pregnant wives), പിതൃത്വം നിഷേധിക്കൽ (Denial of paternity) എന്നിവ വ്യാപകമായി നടന്നതായി പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. 73-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി വിഭാവനം ചെയ്ത സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തെ ഈ നിബന്ധന ദുർബലപ്പെടുത്തി.
ആൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള അമിത താല്പര്യം (Son preference) പാവപ്പെട്ടവരിൽ മാത്രമല്ല, വിദ്യാഭ്യാസവും സാമ്പത്തിക ശേഷിയുമുള്ള കുടുംബങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് യു.എൻ.എഫ്.പി.എ (UNFPA 2020 & 2025) പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അനുച്ഛേദം 21-ന് കീഴിലെ സ്വകാര്യതയും അന്തസ്സും; പരോക്ഷമായ നിർബന്ധം ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധം
കുട്ടികൾ വേണമോ, എപ്പോൾ വേണം, എത്ര കുട്ടികൾ വേണം എന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 (Article 21) ഉറപ്പുനൽകുന്ന ജീവിക്കാനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള മൗലികാവകാശത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്.
സുചിത ശ്രീവാസ്തവ വി. ചണ്ഡീഗഢ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ((2009) 9 SCC 1), സ്വകാര്യതാ വിധിയായ കെ.എസ്. പുട്ടസ്വാമി വി. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ ((2017) 10 SCC 1), X v. പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി, ആരോഗ്യ വകുപ്പ്, ഡൽഹി ((2023) 9 SCC 433), സുപ്രിയോ വി. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (2023 INSC 920) എന്നീ സുപ്രധാന വിധികൾ കോടതി ഇതിനായി ഉദ്ധരിച്ചു.
ഭരണകൂടത്തിന് നേരിട്ട് അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു കാര്യം, പൗരാവകാശങ്ങളോ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളോ നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് പരോക്ഷമായി (Indirectly) നടപ്പിലാക്കാൻ അനുവദിച്ചാൽ ഭരണഘടനാ ഉറപ്പുകൾ അർത്ഥശൂന്യമാകും.
മൂന്നാമതൊരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അയോഗ്യത കൽപ്പിക്കുന്നത്, തങ്ങളുടെ പ്രത്യുൽപ്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യവും (Reproductive Autonomy) ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിലുള്ള പങ്കാളിത്തവും (Democratic Participation) തമ്മിൽ ഒന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പൗരന്മാരെ നിർബന്ധിതരാക്കുന്ന മനസ്സാക്ഷിക്ക് നിരക്കാത്ത നടപടിയാണ്.
വിധിന്യായത്തിൽ പരിശോധിക്കപ്പെട്ട പ്രധാന സുപ്രീം കോടതി വിധികൾ (Key Judicial Precedents)
ഔദ്യോഗിക കേസ് പട്ടിക| കേസിന്റെ പേരും സൈറ്റേഷനും | വിഷയം / നിയമതത്ത്വം | ഈ വിധിയിലെ നിലപാട് |
|---|---|---|
| Javed v. State of Haryana (2003) 8 SCC 369 |
രണ്ടിലധികം കുട്ടികളുള്ളവരെ പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അയോഗ്യരാക്കുന്ന നിയമം ശരിവെച്ചു. | പുനഃപരിശോധനയ്ക്കായി വിശാല ബെഞ്ചിന് വിട്ടു (Referred to Larger Bench). |
| Rajbala v. State of Haryana (2016) 2 SCC 445 |
ജാവേദ് വിധിയെ ആശ്രയിച്ച് പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിദ്യാഭ്യാസ-സാമ്പത്തിക നിബന്ധനകൾ ശരിവെച്ചു. | അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ കാലഹരണപ്പെട്ടെന്നും ദളിത്-സ്ത്രീ പ്രാതിനിധ്യത്തെ ബാധിച്ചെന്നും വിലയിരുത്തി. |
| Sukanya Shantha v. Union of India 2024 INSC 753 |
പട്ടികജാതി വിഭാഗങ്ങളെ അകറ്റിനിർത്തുന്ന പരോക്ഷ വിവേചനത്തെയും (Indirect Discrimination) രാജ്ബാല വിധിയെയും ചോദ്യം ചെയ്തു. | മൗലികമായ തുല്യതയ്ക്ക് (Substantive Equality) തെളിവായി അംഗീകരിച്ചു. |
| Satyawati Sharma v. Union of India (2008) 5 SCC 287 & Malpe Vishwanath (1998) 2 SCC 1 |
കാലാനുസൃതമായ യുക്തിഭദ്രതാ സിദ്ധാന്തം (Doctrine of Temporal Reasonableness). | സാഹചര്യം മാറുമ്പോൾ പഴയ നിയമങ്ങൾ ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാകുമെന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. |
| Yash Developers v. Harihar Krupa Society 2024 INSC 559 |
നിയമങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനം ഓഡിറ്റ് ചെയ്യാനുള്ള ഭരണഘടനാ കോടതികളുടെ അധികാരം. | നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം വിപരീതഫലം ഉളവാക്കുമ്പോൾ കോടതിക്ക് ഇടപെടാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. |
| Suchita Srivastava (2009), Puttaswamy (2017) & X v. NCT of Delhi (2023) | അനുച്ഛേദം 21-ന് കീഴിലുള്ള പ്രത്യുൽപ്പാദന സ്വയംഭരണാവകാശവും സ്വകാര്യതയും. | കുട്ടികളുടെ എണ്ണം തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശം മൗലികാവകാശമാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു. |
- 1. വിശാല ബെഞ്ചിലേക്ക് റഫറൻസ് (Para 66): Javed v. State of Haryana കേസിലെ വിധി പുനഃപരിശോധിക്കുന്നതിനായി ഉചിതമായ വിശാല ബെഞ്ച് രൂപീകരിക്കാൻ വിധിന്യായവും ഉത്തരവും ഇന്ത്യയുടെ ബഹുമാനപ്പെട്ട ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് മുമ്പാകെ സമർപ്പിക്കാൻ രജിസ്ട്രിക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി.
- 2. ഹൈക്കോടതി വിധിക്ക് സ്റ്റേ (Para 67): ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയും ഉത്തരവും സ്റ്റേ ചെയ്തു. സിവിൽ അപ്പീൽ തീർപ്പാക്കുന്നതുവരെ മംഗള ഭീംറാവു ഇംഗ്ലെയ്ക്ക് കക്കോഡ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സർപഞ്ച് സ്ഥാനത്ത് തുടരാം.
- 3. അമിക്കസ് ക്യൂറിക്ക് അഭിനന്ദനം (Para 68): കോടതിയെ സഹായിച്ച അമിക്കസ് ക്യൂറി അഡ്വ. രുക്മിണി ബോബ്ഡെയുടെ (Ms. Rukhmini Bobde) വിലപ്പെട്ട സേവനങ്ങളെ ബെഞ്ച് രേഖപ്പെടുത്തി.