എ.കെ. ഗോപാലൻ v/s മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം: ജീവിക്കാനും സഞ്ചരിക്കാനുമുള്ള അവകാശത്തിന് അതിരുകൾ
കരുതൽ തടങ്കൽ നിയമം ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് ശരിവെച്ചു; എന്നാൽ വകുപ്പ് 14 അസാധുവാക്കി. അനുച്ഛേദം 21-ലെ “നിയമത്താൽ സ്ഥാപിതമായ നടപടിക്രമം” അമേരിക്കൻ ‘ഡ്യൂ പ്രോസസ്സ്’ അല്ലെന്ന് ആദ്യ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എച്ച്.ജെ. കനിയ.
സ്വതന്ത്ര ഭാരതത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷത്തിൽ നീതിന്യായ രംഗത്തെ ഏറ്റവും ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ട ഭരണഘടനാ പോരാട്ടത്തിൽ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് എ.കെ. ഗോപാലന്റെ റിട്ട് ഹർജിയിൽ സുപ്രീം കോടതി വിധി പ്രസ്താവിച്ചു. 1950-ലെ പ്രിവന്റീവ് ഡിറ്റൻഷൻ ആക്ട് പ്രകാരം തടവിലാക്കപ്പെട്ടതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 32 പ്രകാരമാണ് എ.കെ. ഗോപാലൻ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.
അനുച്ഛേദം 19 നൽകുന്ന മൗലിക സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും അനുച്ഛേദം 21 നൽകുന്ന ജീവന്റെയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും സംരക്ഷണവും പരസ്പരം വേർതിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നവയാണെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഹരിലാൽ ജെ. കനിയ, ജസ്റ്റിസുമാരായ പതഞ്ജലി ശാസ്ത്രി, മെഹർ ചന്ദ് മഹാജൻ, എസ്.ആർ. ദാസ്, ബിജൻ കുമാർ മുഖർജി എന്നിവരടങ്ങിയ ഭൂരിപക്ഷ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. പാർലമെന്റ് നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചുണ്ടാക്കിയ നിയമം അനുച്ഛേദം 21-ന്റെ പരിധിയിൽ വരുമെന്നും അമേരിക്കൻ ഭരണഘടനയിലെ ‘ഡ്യൂ പ്രോസസ്സ് ഓഫ് ലോ’ (Due Process of Law) എന്ന തത്വം ഇന്ത്യയിൽ ബാധകമല്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
എന്നാൽ, തടവുകാരന് തന്റെ തടങ്കലിന്റെ കാരണങ്ങൾ കോടതിക്ക് മുന്നിൽ ബോധിപ്പിക്കുന്നതിനെ വിലക്കുന്ന കരുതൽ തടങ്കൽ നിയമത്തിലെ 14-ാം വകുപ്പ് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്ന് കണ്ട് കോടതി റദ്ദാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ഫസൽ അലി ഈ വിധിയിൽ ശക്തമായ വിയോജിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുകയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വിശാലമായ വ്യാഖ്യാനം അനിവാര്യമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയും ചെയ്തു.