LAWYERS OF KERALA നിയമ വാർത്ത | LOK 2026 (11) SC 4
ഹോം പേജ് (niyamavartha.in) | സുപ്രീം കോടതി വിധി വിശകലന പതിപ്പ്
LAWYERS OF KERALA

നിയമ വാർത്ത

Official Web Portal: https://niyamavartha.in/

തിരുവനന്തപുരം / ന്യൂഡൽഹി • 2026 നവംബർ 4 (വിധി തീയതി)
CITATION: LOK 2026 (11) SC 4
സിവിൽ അപ്പീൽ നമ്പർ: 1614–1615 of 2011
കൂടുതൽ നിയമ വാർത്തകൾക്ക് niyamavartha.in സന്ദർശിക്കുക →
Supreme Court of India ഭരണഘടനാ പദവികളും പെൻഷൻ നിയമവും • ആർട്ടിക്കിൾ 318

വിരമിച്ച ശേഷം പി.എസ്.സി. ചെയർമാൻ, അംഗം എന്നീ പദവികളിൽ നിയമിതരാകുന്നവരുടെ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് മുൻകാല സർവീസ് പെൻഷൻ കുറവ് ചെയ്യാം: സുപ്രീം കോടതി

ഉത്തരാഖണ്ഡ് പി.എസ്.സി. റെഗുലേഷൻ 7(2) ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്ന ഹൈക്കോടതി വിധി സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി. ‘ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് പെൻഷൻ കുറയ്ക്കൽ’ (Pay Minus Pension) തത്വം ആർട്ടിക്കിൾ 14, 39(d), 318 എന്നിവയുടെ ലംഘനമല്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് എസ്.വി.എൻ. ഭട്ടി, ജസ്റ്റിസ് എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് വിധിച്ചു.

കേസ് നമ്പർ & സൈറ്റേഷൻ

LOK 2026 (11) SC 4

Civil Appeal Nos. 1614–1615 of 2011

ബെഞ്ച് (സുപ്രീം കോടതി)

ജസ്റ്റിസ് എസ്.വി.എൻ. ഭട്ടി

ജസ്റ്റിസ് എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ (വിധി എഴുതിയത്)

കക്ഷികൾ (Parties)

ചീഫ് സെക്രട്ടറി മുഖേന ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ & മറ്റുള്ളവർ v. എം.സി. ഭണ്ഡാരി & മറ്റുള്ളവർ

അഭിഭാഷകർ (Counsel)

അപ്പീൽ വാദികൾക്ക്: അഡ്വ. അഭിഷേക് അത്രേ

എതിർകക്ഷികൾക്ക്: സീനിയർ അഡ്വ. ഹർഷ്‌വീർ പ്രതാപ് ശർമ്മ, അഡ്വ. രോഹൻ ധവാനി

പ്രധാന വിധി റിപ്പോർട്ട്

ന്യൂഡൽഹി: സർക്കാർ സർവീസിൽ നിന്നോ സൈനിക സേവനത്തിൽ നിന്നോ വിരമിച്ച ശേഷം പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ (PSC) ചെയർമാൻ അഥവാ അംഗം എന്നീ പദവികളിൽ നിയമിതരാകുന്നവരുടെ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് അവർക്ക് ലഭിച്ചുവരുന്ന മുൻകാല സർവീസ് പെൻഷൻ തുക കുറവ് ചെയ്യാൻ (Pay Minus Pension) സംസ്ഥാന ഗവർണർക്ക് അധികാരമുണ്ടെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഉത്തരാഖണ്ഡ് പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ (സേവന വ്യവസ്ഥകൾ) റെഗുലേഷൻസ്, 2004-ലെ റെഗുലേഷൻ 7(2) ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതിയുടെ 2010 ഏപ്രിൽ 15-ലെ വിധി ജസ്റ്റിസ് എസ്.വി.എൻ. ഭട്ടി, ജസ്റ്റിസ് എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ എന്നിവരടങ്ങിയ സുപ്രീം കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് റദ്ദാക്കി.

പെൻഷൻ തുക ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് കുറയ്ക്കുന്നത് പെൻഷൻ എന്നന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാക്കലല്ല; മറിച്ച് പി.എസ്.സി. ചെയർമാൻ അല്ലെങ്കിൽ അംഗം എന്ന നിലയിലുള്ള കാലാവധി അവസാനിക്കുന്നതുവരെ പെൻഷൻ താൽക്കാലികമായി മരവിപ്പിച്ചു നിർത്തുക (kept in abeyance) മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് എൻ.വി. അഞ്ജാരിയ എഴുതിയ വിധിന്യായത്തിൽ കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കാലാവധി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ മുൻകാല പെൻഷൻ പൂർണ്ണമായും പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടും.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം: രണ്ട് സിവിൽ അപ്പീലുകൾ

ഉത്തരാഖണ്ഡ് ഹൈക്കോടതിയുടെ 2010 ഏപ്രിൽ 15-ലെ ഉത്തരവുകൾക്കെതിരെ (WP No. 182 (SB) of 2008, WP No. 181 (SB) of 2008) ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ സമർപ്പിച്ച രണ്ട് സിവിൽ അപ്പീലുകളാണ് (C.A. No. 1614 of 2011 & C.A. No. 1615 of 2011) സുപ്രീം കോടതി ഒരുമിച്ച് പരിഗണിച്ച് തീർപ്പാക്കിയത്.

1. ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ (റിട്ട.) എം.സി. ഭണ്ഡാരി (C.A. No. 1614/2011): ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ പദവിയിൽ നിന്നും 2006 ഓഗസ്റ്റ് 30-ന് വിരമിച്ചു. തുടർന്ന് 2006 നവംബർ 3-ലെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം ഉത്തരാഖണ്ഡ് പി.എസ്.സി. ചെയർമാനായി നിയമിതനായി; 2006 നവംബർ 24-ന് ചുമതലയേറ്റു. റെഗുലേഷൻ 7(1) പ്രകാരം അടിസ്ഥാന ശമ്പളം പ്രതിമാസം 26,000 രൂപയായി നിശ്ചയിച്ചു. എന്നാൽ സൈനിക സേവനത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്ന 17,627 രൂപ പെൻഷൻ ഇതിൽ നിന്ന് കുറവ് ചെയ്ത് 2006 ഡിസംബർ 19-ന് ഫിനാൻസ് കൺട്രോളർ ശമ്പളം നിശ്ചയിച്ചു. ഇതിനെതിരെ അദ്ദേഹം 2007 ജൂൺ 13-ന് നൽകിയ നിവേദനം 2007 ജൂൺ 30-ന് സർക്കാർ തള്ളി.
2. സോഹൻ ലാൽ (C.A. No. 1615/2011): പ്രൊവിൻഷ്യൽ സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന സോഹൻ ലാൽ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാരിൽ അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറി പദവിയിൽ നിന്ന് 2006 ജൂലൈ 20-ന് സ്വയം വിരമിച്ചു (Voluntary Retirement). അന്നേ ദിവസം തന്നെ ഉത്തരാഖണ്ഡ് പി.എസ്.സി. അംഗമായി നിയമിതനാവുകയും 2006 ജൂലൈ 22-ന് ചുമതലയേൽക്കുകയും ചെയ്തു. 22,500 രൂപ അടിസ്ഥാന ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെൻഷൻ തുകയായ 11,025 രൂപ കുറവ് ചെയ്താണ് ശമ്പളം നിശ്ചയിച്ചത്.
നിയമപരമായ അപഗ്രഥനം

ഹൈക്കോടതി സ്വീകരിച്ച നിലപാടും അതിലെ പിഴവും

ഹർജിക്കാരുടെ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് പെൻഷൻ കുറയ്ക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 318-ന്റെ പ്രൊവിസോയുടെ (നിയമനത്തിന് ശേഷം സേവന വ്യവസ്ഥകൾ പ്രതികൂലമായി മാറ്റരുത് എന്ന വ്യവസ്ഥ) ലംഘനമാണെന്ന വാദം ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പഞ്ചാബ് & ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിയുടെ റാം ഫൽ സിംഗ് v. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഹരിയാന (CWP No. 15159 of 1996, 08.09.2004) എന്ന വിധിയെ ആശ്രയിച്ച്, റെഗുലേഷൻ 7(2) ‘തുല്യ ജോലിക്ക് തുല്യ വേതനം’ (Equal pay for equal work) എന്ന തത്വത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നും അതിനാൽ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14, 39(d) എന്നിവയുടെ ലംഘനമാണെന്നും ഹൈക്കോടതി വിധിച്ചു.

സൈനിക സേവനത്തിന് ലഭിക്കുന്ന പെൻഷന് പി.എസ്.സി. ചെയർമാൻ എന്ന നിലയിലുള്ള ചുമതലകളുമായി ബന്ധമില്ലെന്നും, ചെയർമാന്റെ ജോലി സമയത്തിലോ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലോ കുറവില്ലാത്തതിനാൽ 26,000 രൂപയിൽ നിന്ന് പെൻഷൻ കുറയ്ക്കുന്നത് തുല്യ വേതന തത്വത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്നുമായിരുന്നു ഹൈക്കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.

“പെൻഷൻ തുക ശമ്പളത്തോടൊപ്പം ചേർത്ത് നൽകണമെന്ന വാദം അംഗീകരിച്ചാൽ അത് അസംബന്ധമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് (absurd consequences) വഴിവെക്കും. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ ആകെ ലഭിക്കുന്ന തുക ആ തസ്തികയ്ക്ക് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള യഥാർത്ഥ ശമ്പളത്തേക്കാളും, ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തസ്തികയിലെ ശമ്പളത്തേക്കാളും കൂടുതലായി മാറും.”
— സുപ്രീം കോടതി (ഖണ്ഡിക 9.4)

‘തുല്യ ജോലിക്ക് തുല്യ വേതനം’ ഇവിടെ ബാധകമല്ല

ഹൈക്കോടതിക്ക് ഇക്കാര്യത്തിൽ ഗുരുതരമായ പിഴവ് സംഭവിച്ചതായി സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. റെഗുലേഷൻ 7(2) പ്രകാരം പെൻഷൻ എന്നന്നേക്കുമായി തിരിച്ചെടുക്കുന്നില്ല (no withdrawing of the pension); മറിച്ച് പി.എസ്.സി. പദവി വഹിക്കുന്ന കാലയളവിൽ അത് തടഞ്ഞുവെക്കുക (withholding / kept in abeyance) മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. കാലാവധി കഴിയുമ്പോൾ പെൻഷൻ അർഹത പുനരുജ്ജീവിക്കും. അതിനാൽ ‘തുല്യ ജോലിക്ക് തുല്യ വേതനം’ എന്ന തത്വത്തിന് ഇവിടെ യാതൊരു പ്രസക്തിയുമില്ലെന്നും റെഗുലേഷൻ 7(2) പൂർണ്ണമായും ഭരണഘടനാപരമാണെന്നും സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചു.

ഗുർമേഷ് പ്രകാശ് ബിഷ്‌ണോയി കേസിന്റെ പ്രസക്തി

ഗുർമേഷ് പ്രകാശ് ബിഷ്‌ണോയി v. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഹരിയാന (Gurmesh Prakash Bishnoi vs. State of Haryana and Others) എന്ന കേസിലെ സുപ്രീം കോടതി വിധി ഈ വിഷയത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരമാണെന്ന് ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഹരിയാന പി.എസ്.സി. അംഗമായി (04.03.1980 മുതൽ 28.08.1984 വരെ) പ്രവർത്തിച്ച ശേഷം ചെയർമാനായ (27.08.1990 വരെ) വ്യക്തിക്ക്, ചെയർമാനായിരിക്കുന്ന കാലയളവിൽ അംഗമെന്ന നിലയിലുള്ള പെൻഷൻ ലഭിക്കുന്നതിന് റെഗുലേഷൻ 9-A പ്രകാരം വിലക്കുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ചെയർമാൻ പദവി ഒഴിയുന്നതോടെ ആ വിലക്ക് (embargo) നീങ്ങുകയും അംഗമെന്ന നിലയിലുള്ള പെൻഷനും ലഭ്യമാകുകയും ചെയ്യുമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

ഭരണഘടനാ തത്വങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളും

ഗവർണറുടെ തീരുമാനവും 16.09.2008-ലെ ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടവും

റെഗുലേഷൻ 7(2) പ്രകാരം പെൻഷൻ കുറയ്ക്കാനുള്ള ഗവർണറുടെ തീരുമാനം തങ്ങളുടെ നിയമനത്തിന് ശേഷം 2008 സെപ്റ്റംബർ 16-ലെ ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടം (O.M. No. 742/XXX(2)/2008) വഴിയാണ് പുറത്തിറങ്ങിയതെന്നും, അതിനാൽ അതിന് മുൻകാല പ്രാബല്യം (retrospective effect) നൽകാനാവില്ലെന്നും എതിർകക്ഷികൾ വാദിച്ചു.

എന്നാൽ ഈ വാദം സുപ്രീം കോടതി തള്ളി. ഗവർണറുടെ തീരുമാനം നിയമനത്തിന് മുമ്പോ നിയമനത്തോടൊപ്പമോ തന്നെ ഉണ്ടാകണമെന്ന് റെഗുലേഷൻ 7(2)-ൽ പറയുന്നില്ല. ഈ വിഷയത്തിൽ സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാരിനോട് ഫയൽ നോട്ടുകൾ (File Notings) ഹാജരാക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. പേഴ്സണൽ വിഭാഗം ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി 2007 മേയ് 29-ന് അയച്ച കത്തും, ധനകാര്യ വകുപ്പിന്റെ (12.09.2008) ശുപാർശയും ഗവർണറുടെ അംഗീകാരത്തിനായി സമർപ്പിച്ചതും 2008 സെപ്റ്റംബർ 16-ലെ ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടത്തിൽ കലാശിച്ചതും ഫയൽ രേഖകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ഇത് മുൻകാല പ്രാബല്യമല്ല, മറിച്ച് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ചട്ടത്തിന്റെ തുടർച്ചയായുള്ള പ്രവർത്തനം (retroactive operation) മാത്രമാണ്.

കൂടാതെ, സിവിൽ സർവീസ് റെഗുലേഷൻസ് ഖണ്ഡിക 526(a), (b) എന്നിവയിലും സൈനിക പെൻഷൻ വാങ്ങുന്നവർ സിവിൽ തസ്തികകളിൽ പുനർനിയമനം നേടുമ്പോൾ ശമ്പളത്തിൽ പെൻഷൻ തുക കണക്കിലെടുക്കാൻ അധികാരമുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. 2007 മേയ് 1-ന് നിലവിൽ വന്ന യു.പി.എസ്.സി. (അംഗങ്ങൾ) ഭേദഗതി റെഗുലേഷൻസിലും പരിക്കിനോ അംഗവൈകല്യത്തിനോ ഉള്ള പെൻഷൻ (disability or wound pension) ഒഴികെയുള്ള മുൻകാല പെൻഷൻ തുക ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് കുറയ്ക്കണമെന്ന സമാന വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്.

കളിയിൽ പങ്കെടുത്ത ശേഷം കളിയുടെ നിയമം ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ല (Acquiescence)

“ഒരു കളിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നയാൾക്ക് പിന്നീട് ആ കളിയുടെ നിയമങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല (One who participates in a game, cannot later challenge the rules of the game).”

2004 ഡിസംബർ 16-ന് വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത റെഗുലേഷനുകൾ നിലവിലിരിക്കെയാണ് 2006-ൽ ഹർജിക്കാർ പി.എസ്.സി. ചെയർമാൻ, അംഗം എന്നീ പദവികൾ പൂർണ്ണ ബോധ്യത്തോടെ സ്വീകരിച്ചത്. രണ്ട് വർഷത്തിലേറെക്കാലം പദവിയുടെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം കാലാവധിയുടെ അവസാന ഘട്ടത്തിലാണ് ഇവർ റെഗുലേഷൻ 7(2)-നെ ചോദ്യം ചെയ്തത്. ‘സമ്മതം മൂലമുള്ള വിലക്ക്’ (Principle of Acquiescence & Estoppel) ഇവർക്ക് ബാധകമാണെന്ന് കോടതി (ഖണ്ഡിക 11–12.1) വ്യക്തമാക്കി.

വിധിയിലെ പ്രധാന നിയമതത്വങ്ങൾ ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ (Headnotes Summary)

1. വിരമിച്ച ശേഷമുള്ള നിയമനത്തിലെ ശമ്പളം (Paras 7–8, 13–14)

ഉത്തരാഖണ്ഡ് പി.എസ്.സി. റെഗുലേഷൻ 7(2) പ്രകാരം സർവീസ് പെൻഷൻ മരവിപ്പിച്ചു നിർത്താനും (abeyance) തത്തുല്യമായ തുക ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് കുറയ്ക്കാനും ഗവർണർക്ക് അധികാരമുണ്ട്. കാലാവധി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ പെൻഷൻ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടും. ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 318-ന്റെയോ ‘തുല്യ ജോലിക്ക് തുല്യ വേതനം’ എന്ന തത്വത്തിന്റെയോ ലംഘനമല്ല.

2. ഗവർണറുടെ തീരുമാനത്തിന്റെ സമയം (Paras 9.1–10.1)

റെഗുലേഷൻ 7(2) പ്രകാരമുള്ള ഗവർണറുടെ തീരുമാനം നിയമനത്തിന് മുമ്പോ നിയമന സമയത്തോ തന്നെ ആയിരിക്കണമെന്ന നിബന്ധനയില്ല. 2008 സെപ്റ്റംബർ 16-ലെ ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ച തീരുമാനം ഫയൽ നോട്ടുകൾ പ്രകാരം ചട്ടവിധേയമായി എടുത്തതാണെന്ന് വ്യക്തമാണ്.

3. പദവി സ്വീകരിക്കലും എതിർപ്പവകാശമില്ലായ്മയും (Paras 11–14)

2004-ലെ റെഗുലേഷൻസ് പ്രാബല്യത്തിലിരിക്കെ പദവി സ്വീകരിക്കുകയും രണ്ട് വർഷത്തിലധികം സേവനമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം സേവന വ്യവസ്ഥകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ‘അക്വിസെൻസ്’ (Acquiescence) തത്വം അനുവദിക്കുന്നില്ല. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അപ്പീലുകൾ സുപ്രീം കോടതി അനുവദിച്ചു.