നിയമ വാർത്ത

ബെംഗളൂരു: കാണുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സ്വന്തം നിലയിൽ അന്വേഷിക്കാൻ എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റ് (ED) ഒരു ‘സൂപ്പർ കോപ്പ്’ (Super Cop) അല്ലെന്ന് കർണാടക ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പ്രാഥമിക കുറ്റകൃത്യം (Predicate/Scheduled Offence) സാങ്കേതിക കാരണങ്ങളാൽ—അതായത് സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാനുള്ള മുൻകൂർ അനുമതി (Sanction) ലഭിക്കാത്തതിനാൽ—വിചാരണക്കോടതി തള്ളിക്കളയുകയും ആ ഉത്തരവ് അന്തിമമാവുകയും ചെയ്താൽ, കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമപ്രകാരം (PMLA, 2002) ഇ.ഡിക്ക് അന്വേഷണം തുടരാനാവില്ലെന്ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട ജസ്റ്റിസ് എം.ഐ. അരുൺ (Hon’ble Mr. Justice M.I. Arun) ഉത്തരവിട്ടു.

കൂടാതെ, ഒരു കേസിന്റെ അന്വേഷണത്തിനിടയിൽ മറ്റൊരു പട്ടികപ്പെടുത്തിയ കുറ്റകൃത്യം (Scheduled Offence) നടന്നതായി ഇ.ഡിക്ക് വിവരം ലഭിച്ചാൽ, PMLA സെക്ഷൻ 66(2) പ്രകാരം ആ വിവരം ബന്ധപ്പെട്ട പോലീസ് അല്ലെങ്കിൽ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് കൈമാറുക മാത്രമാണ് ഇ.ഡിയുടെ ചുമതല. ബന്ധപ്പെട്ട ഏജൻസി ആ വിവരത്തിന്മേൽ കേസെടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം നിലയിൽ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമം സെക്ഷൻ 200 Cr.P.C (ഭാരതീയ നാഗരിക സുരക്ഷാ സംഹിത – BNSS സെക്ഷൻ 223) പ്രകാരം മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ സ്വകാര്യ അന്യായം (Private Complaint) ഫയൽ ചെയ്യാനും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വീണ്ടും PMLA അന്വേഷണം ആരംഭിക്കാനും ഇ.ഡിക്ക് അധികാരമില്ലെന്ന് കോടതി അസന്ദിഗ്ധമായി വ്യക്തമാക്കി.

സുപ്രീം കോടതി വിധികളും ഹൈക്കോടതിയുടെ നിയമ വിശകലനവും

PMLA സെക്ഷൻ 3 (കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ കുറ്റം), സെക്ഷൻ 2(1)(u) (‘Proceeds of Crime’ നിർവചനം) എന്നിവ വിശദമായി പരിശോധിച്ച കോടതി, സുപ്രീം കോടതിയുടെ Vijay Madanlal Choudhary and Others Vs. Union of India and Others [(2023) 12 SCC 1] (ഖണ്ഡിക 148, 149, 151, 152, 211), V. Senthil Balaji Vs. Deputy Director, Directorate of Enforcement [2024 SCC OnLine SC 2626] (ഖണ്ഡിക 21) എന്നീ വിധികൾ ഉദ്ധരിച്ചു.

1. ഇ.ഡിയുടെ അധികാരം മൗലികമല്ല, ആശ്രിതമാണ് (Derivative and Not Original): ഒരു പ്രാഥമിക അന്വേഷണ ഏജൻസി പട്ടികപ്പെടുത്തിയ കുറ്റകൃത്യത്തിൽ (Scheduled/Predicate Offence) എഫ്.ഐ.ആർ (FIR) അല്ലെങ്കിൽ ഔദ്യോഗിക ക്രിമിനൽ പരാതി രജിസ്റ്റർ ചെയ്താൽ മാത്രമേ PMLA പ്രകാരമുള്ള ഇ.ഡിയുടെ അധികാരം ആരംഭിക്കുകയുള്ളൂ. കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിച്ചുവെന്ന കേവല സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ സ്വമേധയാ (Suo Motu) അന്വേഷണം നടത്താൻ ഇ.ഡിക്ക് കഴിയില്ല. പ്രാഥമിക കേസ് പ്രതികൾക്ക് അനുകൂലമായി അവസാനിച്ചാൽ PMLA നടപടികൾക്ക് നിലനിൽപ്പില്ല. ലാൻഡ് സ്കാം കേസിൽ പ്രോസിക്യൂഷൻ അനുമതി ഇല്ലാത്തതിനാൽ കേസ് തള്ളിയത് അന്തിമമായിക്കഴിഞ്ഞു. അതിനാൽ ആ കേസിൽ ആരെയും ശിക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നിരിക്കെ, അതിൽ നിന്നുള്ള ‘Proceeds of Crime’ സംബന്ധിച്ച് ഇ.ഡി അന്വേഷണം തുടരുന്നത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ല (ഖണ്ഡിക 19-20).

2. ഭരണഘടനാപരമായ അധികാര വിഭജനവും ഫെഡറൽ തത്വങ്ങളും (ഖണ്ഡിക 21): ഒരു കാര്യം ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിൽ ചെയ്യണമെന്ന് നിയമം അനുശാസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അത് ആ രീതിയിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ എന്ന് ഹൈക്കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. PMLA സെക്ഷൻ 48 പ്രകാരം നിയമിതരായ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആ നിയമത്തിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയരാണ്. സെക്ഷൻ 66(2) പ്രകാരം മറ്റ് നിയമലംഘനങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ ബന്ധപ്പെട്ട ഏജൻസിയെ അറിയിക്കാനല്ലാതെ സ്വയം അന്വേഷണം ഏറ്റെടുക്കാനോ സ്വകാര്യ അന്യായം നൽകാനോ നിയമം ഇ.ഡിയെ അനുവദിക്കുന്നില്ല.

“നമ്മുടെ ഭരണഘടന ഗവൺമെന്റിന്റെ വിവിധ ഘടകങ്ങൾക്കിടയിൽ അധികാര വിഭജനം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു സ്ഥാപനവും പരമോന്നതമാകാതിരിക്കാനും അധികാരം ദുരുപയോഗം ചെയ്യാതിരിക്കാനുമാണിത്. കാണുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അന്വേഷിക്കാൻ ഇ.ഡി ഒരു ‘സൂപ്പർ കോപ്പ്’ അല്ല. ക്രമസമാധാന പാലനം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്, കേന്ദ്രത്തിന്റേതല്ല. സാധാരണ ഒരു വ്യക്തിയെപ്പോലെ സെക്ഷൻ 200 Cr.P.C / 223 BNSS പ്രകാരം സ്വകാര്യ അന്യായം ഫയൽ ചെയ്യാൻ ഇ.ഡിക്ക് കഴിയില്ല.”

3. NDPS വിധി PMLA-ക്ക് ബാധകമല്ല; മറ്റ് ഏജൻസികളെ ഇകഴ്ത്താനാവില്ല: Mukesh Singh Vs. State (Narcotic Branch of Delhi) എന്ന സുപ്രീം കോടതി വിധി NDPS നിയമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും PMLA കേസിന് ബാധകമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ലാൻഡ് സ്കാം കേസിൽ പോലീസ് ‘ബി’ റിപ്പോർട്ട് നൽകുകയും സർക്കാർ പ്രോസിക്യൂഷൻ അനുമതി നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്തു. ജോബ് സ്കാം കേസിൽ ഇ.ഡി വിവരം നൽകിയിട്ടും ലോകായുക്ത പോലീസ് കേസെടുത്തില്ല. ഇവിടെ ഇ.ഡിയുടെ വാദം അംഗീകരിച്ചാൽ പോലീസും പ്രോസിക്യൂഷൻ അനുമതി നൽകുന്ന അതോറിറ്റിയും ലോകായുക്തയും കൃത്യവിലോപം കാണിച്ചുവെന്നും ഇ.ഡി മാത്രമാണ് ശരിയെന്നും കരുതേണ്ടിവരും. ഇ.ഡിയെ മറ്റ് ഏജൻസികൾക്ക് മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി (ഖണ്ഡിക 21(ii)).