ന്യൂഡൽഹി: വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സൈബർ സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പ് കേസുകളിലെ എഫ്.ഐ.ആറുകൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് (Clubbing) ഒറ്റ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് കൈമാറണമെന്ന ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം സുപ്രീം കോടതി തള്ളി. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 32 പ്രകാരം സമർപ്പിച്ച റിട്ട് ഹർജിയിലാണ് ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് കരോൾ, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ്ജ് മാസിഹ് എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ സുപ്രധാന വിധിന്യായം.

പൂനെയിൽ സൈബർ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെന്ന വ്യാജേന ആളുകളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി പണം തട്ടിയ സംഭവത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക, ഒഡീഷ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വിവിധ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളിലായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നാല് എഫ്.ഐ.ആറുകൾ റദ്ദാക്കണമെന്നും, അതല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിച്ചു ചേർത്ത് അന്വേഷിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരനായ റുത്വവിജ് ഭഗത് സിംഗ് വഖാരെയുടെ ആവശ്യം.

തട്ടിപ്പിലൂടെ തട്ടിയെടുത്ത പണം ഹർജിക്കാരന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ‘M/s അൽ സെബ മറൈൻ ഓവർസീസ്’ (M/s Al Zeba Marinen Overseas) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് എത്തിയതാണ് ഇയാൾക്കെതിരെ കേസെടുക്കാൻ കാരണം. എന്നാൽ കപ്പലിൽ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്ന തനിക്ക് കേസിനെക്കുറിച്ച് അറിവില്ലായിരുന്നുവെന്നും ഗണേഷ് ഖൈറെ, കൃഷ്ണകാന്ത് ശർമ്മ എന്നിവർക്ക് ഓൺലൈൻ ഗെയിമിംഗിനായി അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിക്കാൻ നൽകിയതായിരുന്നുവെന്നുമാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ വാദം.

ആർട്ടിക്കിൾ 32 പ്രകാരമുള്ള ഹർജി

കേസ് റദ്ദാക്കാനുള്ള ആർട്ടിക്കിൾ 32 ഹർജി സ്വീകാര്യമാണോ എന്ന് കോടതി വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. ആർട്ടിക്കിൾ 32 ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവാണെന്ന് ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ വിശേഷിപ്പിച്ച കാര്യം ഓർമ്മിപ്പിച്ച കോടതി, ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനം നടക്കുമ്പോൾ പരമോന്നത കോടതിക്ക് നേരിട്ട് ഇടപെടാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

എന്നാൽ സാധാരണ ഗതിയിൽ ഹൈക്കോടതികളുടെ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ സെക്ഷൻ 482 (BNSS പ്രകാരമുള്ള വകുപ്പുകൾ) വഴിയുള്ള അധികാരം ഉപയോഗിക്കാതെ സുപ്രീം കോടതിയെ നേരിട്ട് സമീപിക്കുന്നത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനാകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. *അർണബ് രഞ്ജൻ ഗോ സ്വാമി v. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ*, *വിനോദ് ദുവ v. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ* എന്നീ കേസുകളിലെ തത്വങ്ങൾ വിധിയിൽ പരാമർശിച്ചു. ഹർജിക്കാരന്റെ മൗലികാവകാശ ലംഘനം തെളിയിക്കപ്പെടാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ എഫ്.ഐ.ആർ റദ്ദാക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.

‘സമനത തത്വം’ (Test of Sameness)

എഫ്.ഐ.ആറുകൾ ഒന്നാക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തെയും കോടതി തള്ളി. ഒരേ സംഭവത്തിലോ, ഒരേ ഇടപാടിന്റെ ഭാഗമായോ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്ന രണ്ടാമത്തെ എഫ്.ഐ.ആറുകൾ മാത്രമേ നിയമപരമായി ഒഴിവാക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. *T.T. ആന്റണി v. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള*, *ബാബുഭായ് v. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഗുജറാത്ത്* എന്നീ പ്രമുഖ കേസുകളിലെ തത്വങ്ങൾ കോടതി ഇവിടെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ‘ഒരേ ഇടപാട്’ (Same Transaction) ആണോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി മൂന്ന് പരീക്ഷണങ്ങൾ (Triple Tests) വെച്ചു:
1. ഉദ്ദേശ്യത്തിന്റെയും രൂപകൽപ്പനയുടെയും ഐക്യം (Unity of Purpose & Design)
2. സമയത്തിന്റെയും സ്ഥലത്തിന്റെയും സാമീപ്യം (Proximity of Time & Place)
3. നടപടികളുടെ തുടർച്ച (Continuity of Action)

നിലവിലെ കേസിൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട ഇരകൾ വ്യത്യസ്ത സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളവരും, വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിൽ പണം നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമാണ്. ഒരു ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് പണം വന്നു എന്നത് കൊണ്ടു മാത്രം ഇവയെല്ലാം ഒറ്റ സംഭവമായി കാണാനാകില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് കരോൾ എഴുതിയ വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കി.

ഗ്രാമീണ മേഖലയിലുള്ള അജ്ഞരായ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യരാണ് ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ അറസ്റ്റ് / സൈബർ തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയാകുന്നത്. കേസുകൾ ഒന്നാക്കുന്നത് ഇരകളെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് നീതിക്കായി അലയുന്ന അവസ്ഥയിലാക്കുമെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.