ന്യൂഡൽഹി: കേസിന്റെ വിചാരണ വേളയിൽ മറ്റൊരാളെക്കൂടി പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമത്തിലെ (CrPC) 319-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നൽകുന്ന അധികാരം അതീവ ജാഗ്രതയോടെയും അപൂർവ്വ സാഹചര്യങ്ങളിലും മാത്രമേ വിനിയോഗിക്കാവൂ എന്ന് പരമോന്നത കോടതി വിധിച്ചു. വെറും സാധ്യതകളുടെയോ സംശയങ്ങളുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരാളെ കേസിൽ വിചാരണ നേരിടാൻ വിളിച്ചുവരുത്താൻ കഴിയില്ലെന്നും, കുറ്റം ചുമത്തുന്ന ഘട്ടത്തേക്കാൾ ശക്തവും ബോധ്യപ്പെടുന്നതുമായ തെളിവുകൾ ഹാജരാക്കണമെന്നും സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയും കുശിനഗർ സെഷൻസ് കോടതിയും പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ചന്ദർ ശേഖർ ജയ്സ്വാൾ എന്ന സോനു ജയ്സ്വാൾ സമർപ്പിച്ച അപ്പീൽ (Criminal Appeal No. of 2026 / SLP (Crl) No. 6576/2023) അനുവദിച്ചുകൊണ്ടാണ് ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ്ജ് മാസിഹ് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ നിർണ്ണായക ഉത്തരവ്.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലവും വസ്തുതകളും

2015 ഡിസംബർ 25-നാണ് 17 വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടി കുശിനഗറിലെ വാടകമുറിയിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്ത നിലയിൽ കാണപ്പെട്ടത്. സംഭവസ്ഥലത്തെത്തിയ പോലീസ് പെൺകുട്ടിയുടെ മൃതദേഹത്തോടൊപ്പം ഭിത്തിയിൽ ഒട്ടിച്ച നിലയിൽ ഒരു ആത്മഹത്യാ കുറിപ്പും സാംസങ് മൊബൈൽ ഫോണും കണ്ടെടുത്തു. തുടർന്ന് പെൺകുട്ടിയുടെ പിതാവ് നൽകിയ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, പിന്റു സർക്കാർ, ഭാര്യ രാഗിണി എന്നിവർക്കെതിരെ ഐ.പി.സി 306 (ആത്മഹത്യാ പ്രേരണ) പ്രകാരം എഫ്.ഐ.ആർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിനൊടുവിൽ പോലീസ് പിന്റു സർക്കാരിനെ മാത്രം പ്രതിയാക്കി ഐ.പി.സി 305-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു. ഈ സമയത്തെങ്ങും ചന്ദർ ശേഖർ ജയ്സ്വാളിന്റെ പേര് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

“സെക്ഷൻ 319 പ്രകാരമുള്ള അധികാരം അസാധാരണവും വിവേചനാധികാരപരവുമാണ്. കേവല സാധ്യതകളേക്കാൾ വളരെ ശക്തവും വ്യക്തവുമായ തെളിവുകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ഇത് പ്രയോഗിക്കാവൂ. വിചാരണ വേളയിൽ ലഭിക്കുന്ന തെളിവുകൾ എതിർക്കപ്പെടാതെ നിന്നാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന തൃപ്തികരമായ അനുമാനത്തിൽ കോടതി എത്തണം.”

— ഹർദീപ് സിംഗ് കേസിലെ 5 അംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ വിധി ഉദ്ധരിച്ച് സുപ്രീം കോടതി

പുതിയ തെളിവും വൈകിയുള്ള മെമ്മറി കാർഡ് കണ്ടെത്തലും

വിചാരണ വേളയിൽ (2017 സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) മാതാപിതാക്കളുടെ (PW 1, PW 2) സാക്ഷിവിസ്താരത്തിലാണ് പുതിയ ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നത്. മകളുടെ ബാഗിൽ നിന്ന് പിന്നീട് ഒരു മെമ്മറി കാർഡും രണ്ടാമതൊരു ആത്മഹത്യാ സന്ദേശവും ലഭിച്ചുവെന്ന് അമ്മ അവകാശപ്പെട്ടു. ഈ മെമ്മറി കാർഡിൽ അപ്പീലുകാരനായ സോനു ജയ്സ്വാളും പെൺകുട്ടിയെ ഉപദ്രവിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കുന്ന വിവരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് വാദിഭാഗം നൽകിയ അപേക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2019 ഡിസംബറിൽ സെഷൻസ് കോടതി സോനുവിനെ പ്രതിയായി സമൻസ് അയച്ചു. ഇത് ചോദ്യം ചെയ്തു നൽകിയ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി തള്ളി.

എന്നാൽ സുപ്രീം കോടതി ഈ കണ്ടെത്തലുകളെ കർശനമായി വിമർശിച്ചു. ആത്മഹത്യാ സംഭവത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഭിത്തിയിൽ ഒട്ടിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയ ആദ്യ ആത്മഹത്യാ കുറിപ്പിൽ പിന്റു സർക്കാരിന്റെ പേര് മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച തൊട്ടടുത്ത കാരണങ്ങളിൽ അപ്പീലുകാരന് പങ്കില്ലെന്നതിന് ഇത് തെളിവാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

ഡിജിറ്റൽ തെളിവിൻറെ സുരക്ഷിതത്വവും തെളിവ് നിയമവും

മെമ്മറി കാർഡ് വൈകി ഹാജരാക്കിയതിനെക്കുറിച്ച് അമ്മ നൽകിയ വിശദീകരണം സ്വാഭാവിക മനുഷ്യ പെരുമാറ്റത്തിന് നിരക്കുന്നതല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി നിരീക്ഷിച്ചു:

• സീഷർ മഹസർ ഇല്ല: പോലീസ് പെൺകുട്ടിയുടെ ബാഗ് പിടിച്ചെടുത്തതായി രേഖകളില്ല. മെമ്മറി കാർഡ് പിന്നീട് കണ്ടെടുത്ത സാഹചര്യം സുതാര്യമല്ല.
• തെളിവുകളുടെ integrity (സുരക്ഷിതത്വം): മെമ്മറി കാർഡ് സൂക്ഷിച്ച കസ്റ്റഡി ശൃംഖല (Chain of Custody) സംശയാസ്പദമാണ്. ഇത് പിന്നീട് നിർമ്മിച്ചതോ കൃത്രിമമായി ഉണ്ടാക്കിയതോ ആകാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.
• സെക്ഷൻ 65B സർട്ടിഫിക്കറ്റിന്റെ അഭാവം: ഇന്ത്യൻ തെളിവ് നിയമത്തിലെ 65B വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഇല്ലാതെയാണ് ഡിജിറ്റൽ തെളിവ് ഹാജരാക്കിയത്.

ആത്മഹത്യാ പ്രേരണയും (IPC 305/306) നേരിട്ടുള്ള ബന്ധവും

ആത്മഹത്യാ പ്രേരണാ കുറ്റം നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ പ്രതിയുടെ പ്രവൃത്തിയും വ്യക്തിയുടെ ആത്മഹത്യയും തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള സമ്പർക്കവും (Direct Nexus) ലക്ഷ്യവും ഉണ്ടാകണം. മുൻകാലങ്ങളിലെ ചില സംഭവങ്ങൾ മാത്രം ഇതിന് ആധാരമാക്കാനാവില്ലെന്ന് ഗുർചരൺ സിംഗ് v. പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനം, എസ്.എസ്. ഛീന v. വിജയ് കുമാർ മഹാജൻ എന്നീ സുപ്രീം കോടതി വിധികൾ ഉദ്ധരിച്ച് ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത വ്യക്തമാക്കി.

അതിനാൽ ചന്ദർ ശേഖർ ജയ്സ്വാളിനെ പ്രതിയാക്കാൻ തക്ക തെളിവുകളില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് ഹൈക്കോടതിയുടെയും സെഷൻസ് കോടതിയുടെയും ഉത്തരവുകൾ സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി. നിലവിൽ വിചാരണ നേരിടുന്ന മറ്റ് പ്രതികളുടെ കേസിനെ ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ബാധിക്കില്ലെന്നും വിചാരണ കോടതി സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നും വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.