ന്യൂഡൽഹി: വ്യക്തികൾ നേരിട്ട് മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതികൾ മുൻപാകെ സമർപ്പിക്കുന്ന സ്വകാര്യ ക്രിമിനൽ പരാതികളിൽ (Private Complaints) പ്രതികളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ പോലീസിന് യാതൊരുവിധ അവകാശവുമില്ലെന്ന് ഇന്ത്യയുടെ പരമോന്നത നീതിപീഠം വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരം കേസുകളിൽ പ്രതികൾ അറസ്റ്റ് ഭയപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യം നിയമപരമായി നിലനിൽക്കുന്നില്ലെന്നും സുപ്രീം കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ബീഹാർ സ്വദേശിയായ മുകേഷ് പണ്ഡിറ്റ് സമർപ്പിച്ച ക്രിമിനൽ അപ്പീലിലാണ് (ക്രിമിനൽ അപ്പീൽ നമ്പർ: 3125/2026) ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജ്വൽ ഭുയാൻ, ജസ്റ്റിസ് അതുൽ എസ്. ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിൻ്റെ ചരിത്രപരമായ ഈ ഉത്തരവ് പുറത്തുവന്നത്. സ്ത്രീധന നിരോധന നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകളും ഐ.പി.സി സെക്ഷൻ 498A, 323 എന്നിവയനുസരിച്ച് തനിക്കെതിരെ നൽകിയ സ്വകാര്യ പരാതിയിൽ മുൻകൂർ ജാമ്യം നിരസിച്ച പാറ്റ്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ മുൻ ഉത്തരവിനെ ചോദ്യം ചെയ്താണ് അപ്പീൽക്കാരൻ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

അപ്പീൽക്കാരൻ നിയമത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടിയ കുറ്റവാളിയാണെന്ന് (Proclaimed Offender) ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് മുൻപ് പാറ്റ്ന ഹൈക്കോടതി ഇയാളുടെ മുൻകൂർ ജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളിക്കളഞ്ഞത്. എന്നാൽ പ്രസ്തുത പ്രഖ്യാപനം പിന്നീട് ഹൈക്കോടതി തന്നെ റദ്ദാക്കിയ കാര്യം സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. തുടർന്ന് ജാമ്യാപേക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തത്വങ്ങൾ വിശദമായി വിലയിരുത്തുകയായിരുന്നു കോടതി.

സമാനമായ മറ്റൊരു കേസ് (ഓം പ്രകാശ് ചൗനിക വേഴ്സസ് ജാർഖണ്ഡ് സർക്കാർ) ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത് ഇപ്രകാരമാണ്: “ഒരു സ്വകാര്യ ക്രിമിനൽ പരാതി കോടതി ഫയലിൽ സ്വീകരിച്ച് തുടനടപടികൾ ആരംഭിച്ചാൽ പ്രതിക്ക് സമൻസ് അയക്കുകയാണ് കോടതി സാധാരണയായി ചെയ്യേണ്ടത്. അവിടെ പോലീസ് സ്വമേധയാ ഇടപെടുകയോ പ്രതിയെ തടവിലാക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതില്ല.”

ക്രിമിനൽ നടപടി ചട്ടത്തിലെ 87-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രതി ഒളിവിൽ പോകുമെന്നോ അല്ലെങ്കിൽ കോടതി ഉത്തരവ് മനഃപൂർവം ലംഘിക്കുമെന്നോ കൃത്യമായ രേഖാമൂലമുള്ള തെളിവുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ സമൻസിന് പകരമായി അറസ്റ്റ് വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് അധികാരമുള്ളൂ എന്ന് സുപ്രീം കോടതി എടുത്തുപറഞ്ഞു.

കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കുന്ന സ്വകാര്യ കേസുകളിൽ പ്രതികൾ കേസ് നടപടികളുമായി സഹകരിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. അല്ലാതെ സെഷൻസ് കോടതിയെയോ ഹൈക്കോടതിയെയോ മുൻകൂർ ജാമ്യത്തിനായി സമീപിച്ച് അനാവശ്യ ഭീതി വളർത്തേണ്ടതില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അപ്പീൽക്കാരനായ മുകേഷ് പണ്ഡിറ്റിനെ കേസിന്റെ പേരിൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്യരുതെന്ന് ഉത്തരവിട്ട സുപ്രീം കോടതി ഹൈക്കോടതിയുടെ വിവാദ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി.

ബീഹാറിലും ജാർഖണ്ഡിലും പോലീസിന്റെ അമിതാധികാരം: സ്വകാര്യ പരാതികളിൽ പോലീസ് നേരിട്ട് കടന്നുകയറുന്ന ഗുരുതരമായ പ്രവണത ബീഹാർ, ജാർഖണ്ഡ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി കാണുന്നുണ്ടെന്ന് സുപ്രീം കോടതി അതൃപ്തിയോടെ നിരീക്ഷിച്ചു. ഇത് പൗരന്മാരുടെ മൗലികാവകാശങ്ങൾക്ക് മേലുള്ള അനാവശ്യമായ കടന്നുകയറ്റമാണെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.