ന്യൂഡൽഹി: സിവിൽ കേസുകളിൽ ഒരു കോടതി മുമ്പ് പുറപ്പെടുവിച്ച ഇടക്കാല ഉത്തരവ് വസ്തുതാപരമായ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ മൂലം സംഭവിച്ച തെറ്റായ ഉത്തരവാണെങ്കിൽ പോലും, അതിനെതിരെ അപ്പീലോ റിവ്യൂവോ പോകാതെ അന്തിമമായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അത് കേസിന്റെ പിൽക്കാല ഘട്ടങ്ങളിൽ ‘റെസ് ജുഡിക്കേറ്റ’ (Res Judicata – മുൻവിധിവിലക്ക്) ആയി ബാധകമാകുമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അതേസമയം, പ്രധാന അപ്പീൽ തള്ളിയ ശേഷം എതിർകക്ഷി ഉന്നയിച്ച ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനുകളിൽ (Cross-objections) സ്വത്ത് വാങ്ങിയ പിൽക്കാല അവകാശികൾക്ക് (Subsequent Purchasers / Assignees) കക്ഷി ചേരാൻ നിയമപരമായ തടസ്സമില്ലെന്നും പരമോന്നത കോടതി വിധിച്ചു. സഞ്ജീവ് കുമാർ വി. ശകുന്തള ദേവിയും മറ്റുള്ളവരും (Civil Appeal No. 1052/2025) എന്ന കേസിൽ ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് കരോൾ, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ് മാസിഹ് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഈ സുപ്രധാന വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലവും തർക്കവും

ഗിർധாரி ലാൽ എന്നയാളുടെ മരണശേഷം ഭാര്യമാരായ ഭഗവാൻ ദായിയും ശകുന്തള ദേവിയും തമ്മിലുണ്ടായ സ്വത്ത് തർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ കേസിന്റെ തുടക്കം. ഭഗവാൻ ദായിയുടെ ദത്തുപുത്രനാണ് അപ്പീൽ വാദിയായ സഞ്ജീവ് കുമാർ. തർക്കത്തിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങളിൽ ചിലത് തനിക്ക് ജീവനാംശത്തിനായി ലഭിച്ചതാണെന്നും സിവിൽ കോഡ് സെക്ഷൻ 14(1) പ്രകാരം തനിക്കാണ് പൂർണ്ണ അവകാശമെന്നും ഭഗവാൻ ദായി വാദിച്ചു.

വിചാരണ കോടതി ഹർജി തള്ളിയെങ്കിലും, ഫസ്റ്റ് അപ്പീൽ കോടതി സഞ്ജീവ് കുമാർ ദത്തുപുത്രനാണെന്ന് അംഗീകരിക്കുകയും വാടകക്കാരുടെ കൈവശമുള്ള ‘4677’ നമ്പർ വസ്തു ഭഗവാൻ ദായിയുടേതാണെന്ന് ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ 1990-ൽ രണ്ടാം അപ്പീൽ നിലനിൽക്കെ, ശകുന്തള ദേവിയും മകനും ചേർന്ന് ‘4677/A’ എന്ന വസ്തു സന്തോഷ് റാണി, മോഹൻ ലാൽ (റെസ്‌പോണ്ടന്റ് 3 & 4) എന്നിവർക്ക് വിറ്റു.

ഈ വാങ്ങലുകാർ അപ്പീലിൽ കക്ഷി ചേരാൻ (Order I Rule 10 CPC) നൽകിയ അപേക്ഷ 2000 മേയ് 19-ന് ഹൈക്കോടതി തള്ളി. വസ്തു കൈമാറ്റം കോടതി വിലക്ക് (Injunction) ലംഘിച്ചാണെന്ന തെറ്റായ ധാരണയിലായിരുന്നു ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ്. ഈ ഉത്തരവിനെതിരെ വാങ്ങലുകാർ മേൽക്കോടതിയെ സമീപിച്ചില്ല.

വഴിത്തിരിവും ഹൈക്കോടതിയുടെ തെറ്റായ നീക്കവും

2018-ൽ മെരിറ്റിൽ വാദം കേൾക്കാതെ അപ്പീലും വാദിയുടെ ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനും ഹൈക്കോടതി തള്ളി. പിന്നീട് വാദി സഞ്ജീവ് കുമാർ തൻ്റെ ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷൻ മാത്രം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു (Restore). ഇതിനിടെ, യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥർ കേസ് നടത്തുന്നതിൽ വിമുഖത കാണിച്ചതോടെ, പിൽക്കാല വാങ്ങലുകാർ തങ്ങളുടെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കാൻ Order XXII Rule 10 CPC പ്രകാരം കക്ഷി ചേരാനും പ്രധാന അപ്പീൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും അപേക്ഷ നൽകി.

2024 നവംബർ 13-ലെ ഉത്തരവിലൂടെ ഹൈക്കോടതി, തങ്ങളുടെ 2000-ലെ പഴയ ഉത്തരവ് വസ്തുതാപരമായ തെറ്റാണെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും, 2109 ദിവസത്തെ കാലതാമസം മാപ്പ് ചെയ്ത് പ്രധാന അപ്പീലും ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനും പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും വാങ്ങലുകാരെ കക്ഷി ചേർക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതിരെയാണ് സഞ്ജീവ് കുമാർ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

സുപ്രീം കോടതിയുടെ അന്തിമ തീർപ്പ്

ഹൈക്കോടതി വിധി ഭാഗികമായി റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ട് സുപ്രീം കോടതി താഴെ പറയുന്ന പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തു:

1. പ്രധാന അപ്പീൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാവില്ല: 2000-ൽ വാങ്ങലുകാർ നൽകിയ അപേക്ഷ തള്ളിയ ഉത്തരവ് തെറ്റായ വസ്തുതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെങ്കിലും, അത് അന്തിമമായതിനാൽ റെസ് ജുഡിക്കേറ്റ ആയി മാറും. അതിനാൽ അവർക്ക് പ്രധാന അപ്പീലിൽ കക്ഷി ചേരാനോ അപ്പീൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനോ അവകാശമില്ല.
2. ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനിൽ കക്ഷി ചേരാം: മുൻപ് 2000-ൽ വാങ്ങലുകാർ ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനിൽ കക്ഷി ചേരാൻ അപേക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. മൂലം, വാദി മാത്രമായി ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷൻ പുനഃസ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ പുതിയ സാഹചര്യത്തിൽ (New Cause of Action), വാങ്ങലുകാർക്ക് ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനിൽ കക്ഷി ചേരാൻ നിയമപരമായി അവകാശമുണ്ട്.

ഇതനുസരിച്ച് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് ഭാഗികമായി റദ്ദാക്കുകയും, ക്രോസ്സ് ഒബ്ജക്ഷനിൽ പിൽക്കാല വാങ്ങലുകാരെ എതിർകക്ഷികളായി ഉൾപ്പെടുത്താൻ അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് സുപ്രീം കോടതി ഹർജി തീർപ്പാക്കി.