Vishnu Kumar Gupta v. State of Madhya Pradesh, 2026 (7) SCD 307 : 2026 INSC 770

നിയമ വാർത്ത – ലീഗൽ ദിനപത്രം
നിയമ വാർത്ത ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പ് |
വോള്യം 12 | ലക്കം 216
ന്യൂഡൽഹി • കൊച്ചി | വില: ₹ 5.00

നിയമ വാർത്ത

“സത്യമേവ ജയതേ” — സുപ്രീം കോടതി & ഹൈക്കോടതി വിധികൾ, നിയമ വിശകലനങ്ങൾ, തത്സമയ നിയമ വാർത്തകൾ

📅 2026 ആഗസ്റ്റ് 4, ചൊവ്വ | ചിങ്ങം 19, 1201
ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി റപ്പോർട്ടർ (INSC)
ബ്രേക്കിംഗ്
മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയുടെ വെറുതെ വിടൽ സെഷൻസ് കോടതി റദ്ദാക്കി ശിക്ഷിച്ചാൽ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ല; ഹൈക്കോടതിയിൽ റിവിഷൻ ഹർജി മാത്രം: സുപ്രീം കോടതി [2026 INSC 770]
സുപ്രീം കോടതി സുപ്രധാന വിധി | CRIMINAL JURISPRUDENCE

സെഷൻസ് കോടതി ആദ്യമായി നൽകുന്ന ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരെ അപ്പീലില്ല, റിവിഷൻ ഹർജി മാത്രം: സുപ്രീം കോടതി

വെറുതെ വിടൽ അപ്പീലിൽ റദ്ദാക്കി സെഷൻസ് കോടതി പ്രതിയെ ശിക്ഷിച്ചാലും ഹൈക്കോടതിയിൽ രണ്ടാം അപ്പീൽ നൽകാനാവില്ല; സി.ആർ.പി.സി 374 (ബി.എൻ.എസ്.എസ് 415) വിചാരണ കോടതി ശിക്ഷിച്ച കേസുകളിൽ മാത്രം.

പ്രത്യേക നിയമ പ്രതിനിധി ന്യൂഡൽഹി, ജൂലൈ 30 2026 INSC 770
സുപ്രീം കോടതി മന്ദിരം, ന്യൂഡൽഹിഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി മന്ദിരം, ന്യൂഡൽഹി. (ചിത്രം: നിയമ വാർത്ത)

വിചാരണ കോടതി (Trial Court) പ്രതികളെ വെറുതെ വിട്ട ഉത്തരവ് അപ്പീൽ ഘട്ടത്തിൽ സെഷൻസ് കോടതി റദ്ദാക്കുകയും പ്രതിക്ക് ആദ്യമായി ശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ, പ്രസ്തുത ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരെ ഹൈക്കോടതിയിൽ ക്രിമിനൽ അപ്പീൽ (Criminal Appeal) നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ പുനഃപരിശോധനാ അധികാരം (Revisional Jurisdiction) മാത്രമാണ് പ്രതിക്ക് ഉപയോഗപ്പെടുത്താനാവുകയെന്ന് ബെഞ്ച് വിധി പ്രസ്താവിച്ചു.

ജസ്റ്റിസ് അരവിന്ദ് കുമാർ, ജസ്റ്റിസ് പ്രസന്ന ബി. വരാലെ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് വിഷ്ണു കുമാർ ഗുപ്ത v. മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാർ (Criminal Appeal No. of 2026 / SLP Crl. No. 13891/2025) എന്ന കേസിൽ ചരിത്രപരമായ ഈ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. അപ്പീൽ എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വാഭാവിക അവകാശമല്ലെന്നും, അത് നിയമനിർമ്മാണ സഭ (Statute) വ്യക്തമായി വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം ലഭ്യമാകുന്ന ഒന്നാണെന്നും കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

“അപ്പീൽ എന്നത് നിയമനിർമ്മാണ സഭയുടെ സൃഷ്ടിയാണ് (Creature of Statute). കൃത്യമായ നിയമ വ്യവസ്ഥയില്ലാതെ ഒരു കോടതിക്കും അപ്പീൽ അധികാരപരിധി വിപുലീകരിക്കാനാവില്ല. ആദ്യമായി ഒരു പ്രതി അപ്പീൽ കോടതിയിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടാലും നിയമത്തിൽ ഇല്ലാത്ത രണ്ടാം അപ്പീൽ വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലൂടെ ഉണ്ടാക്കാനാകില്ല.” — ജസ്റ്റിസ് അരവിന്ദ് കുമാർ (വിധിയിൽ നിന്ന്)

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം (Factual Matrix)

മധ്യപ്രദേശിലെ ഭിന്ദ് ജില്ലയിലെ വിചാരണ കോടതി (JMFC Bhind) സ്ത്രീധന പീഡനക്കേസിൽ (IPC 498A, Dowry Prohibition Act 3, 4) പ്രതിയായ ഭർത്താവ് വിഷ്ണു കുമാർ ഗുപ്തയെയും മാതാപിതാക്കളെയും 2024 ഡിസംബർ 20-ന് കുറ്റവിമുക്തരാക്കി വെറുതെ വിട്ടിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ പരാതിക്കാരിയായ ഭാര്യ സെഷൻസ് കോടതിയിൽ അപ്പീൽ (CrPC 378 / BNSS 419) നൽകി.

2025 മേയ് 27-ന് ഭിന്ദ് സെഷൻസ് കോടതി ഭർത്താവിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ വെറുതെ വിടൽ ശരിവെച്ചെങ്കിലും, ഭർത്താവ് വിഷ്ണു കുമാർ ഗുപ്തയുടെ വെറുതെ വിടൽ റദ്ദാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന് 498A പ്രകാരം 3 വർഷവും സ്ത്രീധന നിരോധന നിയമ പ്രകാരം 2 വർഷവും കഠിനതടവും പിഴയും വിധിച്ചു.

ആദ്യമായാണ് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിനാൽ, ഈ അപ്പീൽ ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരെ പ്രതി ഹൈക്കോടതിയിൽ സി.ആർ.പി.സി 374 (ബി.എൻ.എസ്.എസ് 415) പ്രകാരം ക്രിമിനൽ അപ്പീൽ സമർപ്പിച്ചു. എന്നാൽ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഗ്വാളിയോർ ബെഞ്ച് അപ്പീൽ തള്ളി. സെഷൻസ് കോടതിയുടെ അപ്പീൽ വിധിക്കെതിരെ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും, റിവിഷൻ ഹർജി (Revision Petition u/s 397/401) മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ എന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇതിനെതിരെയാണ് പ്രതി സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി വിധി സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി (Arun Sharma Case Overruled)

“അപ്പീൽ എന്നത് വിചാരണയുടെ തുടർച്ചയായതിനാൽ സെഷൻസ് കോടതി നൽകുന്ന ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരെ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകാം” എന്ന് പണ്ട് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി അരുൺ ശർമ്മ v. ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാർ കേസിൽ വിധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ വാദം സുപ്രീം കോടതി തള്ളി. ഹിമാചൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ പ്രസ്തുത വിധി തെറ്റായ നിയമ വ്യാഖ്യാനമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി സുപ്രീം കോടതി അത് റദ്ദാക്കി (Overruled).

നിയമ വിശകലനം | STATUTORY ANALYSIS

‘On a trial held by’ എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ കൃത്യമായ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കി പരമോന്നത കോടതി

ലേഖനം: അഡ്വ. ആർ. സന്തോഷ് കുമാർ (സുപ്രീം കോടതി)

സി.ആർ.പി.സി 374-ാം വകുപ്പിൽ (ബി.എൻ.എസ്.എസ് 415) ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന “On a trial held by” (നടത്തിയ വിചാരണയിൽ) എന്ന വാക്കുകൾ വിചാരണ കോടതി നേരിട്ട് നടത്തിയ വിചാരണയെ മാത്രമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അപ്പീൽ കോടതി തെളിവുകൾ പുനഃപരിശോധിച്ച് ശിക്ഷ വിധിക്കുമ്പോൾ അപ്പീൽ കോടതി ഒരു വിചാരണ കോടതിയായി മാറുന്നില്ല.

വിചാരണ (Trial) ആരംഭിക്കുന്നത് കുറ്റം ചുമത്തൽ (Framing of Charges) മുതലാണ്, അത് അവസാനിക്കുന്നത് ശിക്ഷാവിധിയിലോ വെറുതെ വിടലിലോ ആണ്. അപ്പീൽ നടപടികൾ വിചാരണ നടപടികളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. അതിനാൽ അപ്പീൽ കോടതി വിധിച്ച ശിക്ഷയെ ‘വിചാരണയിലെ ശിക്ഷ’ ആയി കാണാനാവില്ല.

📊 പുതിയതും പഴയതുമായ ക്രിമിനൽ നിയമ വകുപ്പുകളുടെ താരതമ്യം

വിഷയം (Subject) Cr.P.C, 1973 BNSS, 2023 സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവ്
ശിക്ഷയ്‌ക്കെതിരെയുള്ള അപ്പീൽ Section 374 Section 415 വിചാരണ കോടതി ശിക്ഷിച്ചാൽ മാത്രം
വെറുതെ വിടലിനെതിരെയുള്ള അപ്പീൽ Section 378 Section 419 സെഷൻസ് കോടതിയിൽ നൽകാം
ഹൈക്കോടതിയുടെ റിവിഷൻ അധികാരം Section 397 / 401 Section 438 / 442 ഇവിടെ മാത്രം ഹർജി നൽകാം
നിയമ വാർത്ത പബ്ലിഷിംഗ്, കൊച്ചി
Chief Editor: Adv. A. J. Riyas | Publisher: Niyama Vartha
Website: www.niyamavartha.in

© 2026 Niyama Vartha Legal Daily. All rights reserved. Based on Supreme Court Judgment 2026 INSC 770.