പട്ടികജാതിക്കാർക്കായുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷന് (National Commission for Scheduled Castes – NCSC) സർവീസ് വിഷയങ്ങളിൽ ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കാനോ വിധിപ്രസ്താവം നടത്താനോ അധികാരമില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭരണഘടനയുടെ 338-ാം അനുച്ഛേദ പ്രകാരം കമ്മീഷന് നൽകിയിട്ടുള്ള അധികാരങ്ങൾ ശുപാർശ സ്വഭാവമുള്ളവ (recommendatory and advisory) മാത്രമാണ്. തർക്കങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനും ഉത്തരവുകൾ നടപ്പിലാക്കാനും കമ്മീഷന് അധികാരമില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് കരോൾ, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ് മാസിഹ് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് വിധിച്ചു.

കമ്മീഷന് തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കാനും രേഖകൾ വിളിച്ചുവരുത്താനും മാത്രമാണ് സിവിൽ കോടതിയുടെ അധികാരം നൽകിയിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ ഇതുകൊണ്ട് കമ്മീഷൻ ഒരു സിവിൽ കോടതിയോ ട്രൈബ്യൂണലോ ആയി മാറുന്നില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മുംബൈ പോർട്ട് അതോറിറ്റി നൽകിയ അപ്പീൽ (Civil Appeal No. of 2026 / SLP(C) No. 33359 of 2025) പൂർണ്ണമായി അനുവദിച്ചുകൊണ്ടാണ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രപരമായ ഈ വിധിന്യായം.

ദേശീയ കമ്മീഷൻ നൽകിയ നിർദേശങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്ത് മുംബൈ പോർട്ട് അതോറിറ്റി നൽകിയ ഹർജി തള്ളിയ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റെ വിധിയും സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കി. പരാതിക്കാരിക്കു കുടിശ്ശിക ശമ്പളം 30 ദിവസത്തിനകം നൽകണമെന്ന കമ്മീഷന്റെ നിർദേശം ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധവും നിയമസാധുതയില്ലാത്തതുമാണെന്ന് കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം: 1997 മുതൽ തുടരുന്ന തർക്കം

മുംബൈ പോർട്ട് അതോറിറ്റിയിൽ (മുമ്പ് മുംബൈ പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ്) 1997 ജൂലൈ 9-നാണ് പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽപെട്ട മാധവി കെ. ചന്ദോർക്കർ ടൈപ്പിസ്റ്റ് കം കമ്പ്യൂട്ടർ ക്ലർക്കായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് 2002 ജനുവരി 21-ലെ കേന്ദ്ര ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടം (OM) പ്രകാരം ഇവർക്ക് സ്റ്റെനോഗ്രാഫർ ഗ്രേഡ്-1 ആയി പ്രൊമോഷൻ ലഭിച്ചു.

2002-ലെ ഓഫീസ് മെമ്മോറാണ്ടത്തിനെതിരെ മുംബൈ പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ് നോൺ എസ്‌സി/എസ്ടി എംപ്ലോയീസ് അസോസിയേഷൻ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും 2016 ഡിസംബറിൽ ഹൈക്കോടതി ഈ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവനക്കാരുടെ സീനിയോറിറ്റി പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും, എം. നാഗരാജ് കേസിലെ സുപ്രീം കോടതി തത്ത്വങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത സ്ഥാനക്കയറ്റങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ മാധവി ചന്ദോർക്കറെ ഗ്രേഡ്-1 ൽ നിന്ന് ഗ്രേഡ്-2 ലേക്ക് തരംതാഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് പോർട്ട് അതോറിറ്റി ഉത്തരവിട്ടു. ഇതിനെതിരെയാണ് ജീവനക്കാരി പട്ടികജാതി കമ്മീഷന് പരാതി നൽകിയത്. കമ്മീഷൻ 2024 ഒക്ടോബറിൽ ജീവനക്കാരിക്ക് അനുകൂലമായി ഉത്തരവിടുകയും 30 ദിവസത്തിനകം ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തതാണ് നിയമപോരാട്ടത്തിലേക്ക് വഴിതെളിച്ചത്.