1906-ൽ ട്രാന്സ്വാൾ സർക്കാർ ഇന്ത്യക്കാർക്കെതിരെ കുപ്രസിദ്ധമായ ‘ബ്ലാക്ക് ആക്ട്’ ഓർഡിനൻസ് കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ, മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ആദ്യ പ്രതികരണം അതിനെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധം മാത്രമായിരുന്നില്ല. പകരം, ആ നിയമത്തിന്റെ പൂർണ്ണ രൂപം മലയാളവും ഇംഗ്ലീഷും അടക്കമുള്ള ഭാഷകളിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി തന്റെ ‘ഇന്ത്യൻ ഒപീനിയൻ’ എന്ന പത്രത്തിലൂടെ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. സാധാരണക്കാരായ ഇന്ത്യക്കാർക്ക് തങ്ങൾക്ക് മേൽ ചുമത്തപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ എന്താണെന്ന് കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു അത്. ഒരു ജനതയ്ക്ക് തങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള നിയമം വായിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനാകില്ലെന്ന് ഗാന്ധിജി ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.

ഇന്ന് നമ്മെ ഭരിക്കുന്നത് വൈവിധ്യമാർന്ന നിയമങ്ങളാണ്: പാർലമെന്റ് പാസാക്കുന്ന നിയമങ്ങൾ, ഭേദഗതികൾ, ചട്ടങ്ങൾ, നിയന്ത്രണങ്ങൾ, ബി.ഐ.എസ് (BIS) മാനദണ്ഡങ്ങൾ, റോഡ് സുരക്ഷാ നിബന്ധനകൾ, മുൻസിപ്പൽ ബൈലോകൾ തുടങ്ങി അനവധി ഉത്തരവുകൾ. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള യഥാർത്ഥ നിയമം എന്താണെന്ന് ഒരൊറ്റ സ്ഥലത്ത് നിന്നും കണ്ടെത്താൻ ഇന്നും പൗരന്മാർക്ക് സാധിക്കുന്നില്ല. നിയമങ്ങൾ പല വെബ്‌സൈറ്റുകളിലായി ചിതറിക്കിടക്കുകയാണ്.

നിയമവാഴ്ചയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം എന്നത്, പാർലമെന്റോ സംസ്ഥാന നിയമസഭകളോ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ബില്ലുകൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ജനങ്ങളെ അറിയിക്കണം എന്നതാണ്. പൗരന്മാർ നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായിരിക്കണം, നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ നിലവിലുള്ള നിയമത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

ഗസറ്റുകളിലെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ

യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, പലപ്പോഴും ബില്ലുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് മുൻപ് പൊതുമധ്യത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാറില്ല. നിയമം നിലവിൽ വന്ന ശേഷവും അത് തിരഞ്ഞുപിടിക്കാൻ പൗരന്മാർ പാടുപെടുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക തീയതിയിൽ രാജ്യത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന നിയമം എന്താണെന്ന് കണ്ടെത്തുക എന്നത് കോടതികളിൽ പോലും വലിയൊരു നിയമപോരാട്ടമായി മാറുന്നു.

ഒരു നിയമ വിദഗ്ദ്ധൻ എന്ന നിലയിൽ, ഞങ്ങൾ 2005-ലെ ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമ ഭേദഗതി നിയമത്തിൽ (CrPC Amendment Act) വന്ന മാറ്റങ്ങൾ പ്രധാന നിയമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. ആ ഭേദഗതി നിയമത്തിന്റെ വിവിധ വകുപ്പുകൾ എന്ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വരണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനാണ് നൽകിയിരുന്നത്. ഞങ്ങളുടെ അമ്പരപ്പിന് കാരണമായത്, വകുപ്പുകൾ 16, 25, 28(a), 28(b), 38, 42(a), 42(b), 42(f)(iii), 44(a) എന്നിവ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനവും കണ്ടെത്താനായില്ല എന്നതാണ്!

ഞങ്ങൾ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന് വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം (RTI) അപേക്ഷ നൽകി. ഈ വകുപ്പുകൾ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷവും ഇതുവരെ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നാണ് മന്ത്രാലയം സ്ഥിരീകരിച്ചത്!

പി.ഡി.എഫ് (PDF) അച്ചടിയുടെ പരിമിതികൾ

നിയമങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനും പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്താനുമുള്ള പ്രധാന മാർഗ്ഗമായി സർക്കാർ ഗസറ്റുകളെയാണ് ഇപ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ ഗസറ്റുകൾ 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത പി.ഡി.എഫ് (PDF) ഫോർമാറ്റിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്.

ഏത് കമ്പ്യൂട്ടറിലും ഫോണിലും അച്ചടിച്ച കടലാസ് പോലെ കൃത്യമായി കാണിക്കാൻ പി.ഡി.എഫ് നല്ലതാണെങ്കിലും, ഒരു നിയമ രേഖയുടെ ആന്തരിക ഘടനയും അർത്ഥവും വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ പി.ഡി.എഫ് ഫോർമാറ്റ് തികച്ചും അനുയോജ്യമല്ല.

നിയമങ്ങൾ എന്നത് ഘടനാപരമായ ഒന്നാണ് – അധ്യായങ്ങൾ (Chapters), ഭാഗങ്ങൾ (Parts), വകുപ്പുകൾ (Sections), ഉപവകുപ്പുകൾ (Sub-sections) എന്നിങ്ങനെ. എന്നാൽ പി.ഡി.എഫ് ഫോർമാറ്റിൽ ഈ ഘടനകൾ മെഷീൻ റീഡബിൾ (Machine-readable) രീതിയിൽ ലഭ്യമല്ല. മാത്രവുമല്ല, പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലുള്ള പല ഗസറ്റുകളും ഫോണ്ടുകൾ കൃത്യമായി കൺവേർട്ട് ചെയ്യാൻ പറ്റാത്ത രീതിയിലാണ് ഇമേജ് ആയി നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഇവ വെബ്‌സൈറ്റുകളിൽ തിരയാനോ വായിക്കാനോ സാധിക്കില്ല.

ആഗോള മാതൃകകളിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ

ലോകത്തിലെ പല വികസിത രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ നിയമങ്ങൾ നിയമപരമായ മാർക്ക്അപ്പ് ഭാഷകളിൽ (Markup Languages) പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇത് നിയമത്തിന്റെ ഘടനയും അർത്ഥവും പ്രാദേശിക ഭാഷകളും ഡിജിറ്റലായി വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

• അകോമ ന്റോസോ (Akoma Ntoso): ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ അവലംബിച്ച ഓപ്പൺ സോഴ്സ് നിയമ പ്രസിദ്ധീകരണ നിലവാരം. ഇതിൽ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ Indigo ഉപയോഗിച്ച് നിയമങ്ങളിൽ വരുന്ന ഭേദഗതികൾ ഏത് കാലഘട്ടത്തിലും കൃത്യമായി ട്രാക്ക് ചെയ്യാം.
• യു.എസ്.എൽ.എം (USLM): അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ അകോമ ന്റോസോയുടെ വകഭേദമായ USLM (United States Legislative Markup) ഉപയോഗിക്കുന്നു. എല്ലാ നിയമങ്ങളും ഭേദഗതികളും HTML, PDF രൂപത്തിൽ സ്റ്റൈൽഷീറ്റ് വഴി തൽക്ഷണം നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
• സി.എൽ.എം.എൽ (CLML): യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം (UK) തങ്ങളുടെ legislation.gov.uk വെബ്‌സൈറ്റിൽ നേറ്റീവ് ക്രാൗൺ ലെജിസ്ലേഷൻ മാർക്ക്അപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. യു.കെ നാഷണൽ ആർക്കൈവ്സ് അകോമ ന്റോസോയിലേക്ക് മാറാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമം എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുക

ലോകം മുഴുവൻ പി.ഡി.എഫ് അച്ചടിയിൽ നിന്ന് മാറുമ്പോൾ, നമ്മൾ മുപ്പത് വർഷം പഴക്കമുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ തുടരുകയാണ്. സർക്കാറിന്റെ പബ്ലിഷിംഗ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംവിധാനം ആധുനികവൽക്കരിക്കുന്നത് വരെ, ജനാധിപത്യത്തിലെ പ്രധാന പങ്കാളികളായ പൗരന്മാർക്കും അഭിഭാഷകർക്കും ന്യായാധിപന്മാർക്കും നിയമങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നത് അനാവശ്യമായി സങ്കീർണ്ണമായി തുടരും.

തുറന്ന പ്രോട്ടോക്കോളുകളിലാണ് (Open Protocols) ഇന്റർനെറ്റ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഭാരത ഭരണഘടനയുടെ ശില്പിയായ ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ഓർമ്മിപ്പിച്ചതുപോലെ, ജനാധിപത്യം എന്നത് വെറുമൊരു ഭരണസംവിധാനമല്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്നതും പങ്കാളികളാകാൻ കഴിയുന്നതുമായ ഒന്നായിരിക്കണം.

സർക്കാർ ഡിജിറ്റൽ നിയമ പ്രസിദ്ധീകരണ രംഗത്ത് ഓപ്പൺ സ്റ്റാൻഡേർഡുകൾ നടപ്പിലാക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് ഗവൺമെന്റും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തെ വിപ്ലവാത്മകമായി മാറ്റും. ജനങ്ങളെ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലെ സജീവ പങ്കാളികളാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.