നിയമവാർത്ത
“സത്യമേവ ജയതേ – ഇന്ത്യയിലെ നിയമ നിർമ്മാണങ്ങളുടെയും ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനങ്ങളുടെയും സമഗ്ര വിശകലനം”
കാപ്റ്റീവ് ഗനികളിലെ അധിക ധാതു വിൽപ്പനയ്ക്ക് പുതിയ നിയന്ത്രണം
ചട്ടം 12B പ്രകാരം, ഒരു ഖനിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച അവസാന ഉപഭോഗ പ്ലാന്റ് (End-use Plant) പൂർണ്ണ ശേഷിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ പ്ലാന്റിന്റെ ആവശ്യത്തിന് ശേഷം വരുന്ന അധിക ധാതു പट्टेدارക്ക് (Lessee) വിപണിയിൽ വിൽക്കാം.
ഖനന രംഗത്തെ സുതാര്യതയും വികസനവും
“ആഴത്തിലുള്ള ധാതു നിക്ഷേപങ്ങൾ (Deep-seated Minerals) കണ്ടെത്തുന്നത് ശാസ്ത്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായി വൻ വെല്ലുവിളിയാണ്. 2026-ലെ രണ്ടാം ഭേദഗതി ചട്ടങ്ങളിലൂടെ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ വഴിയൊരുങ്ങുന്നു. 200 മീറ്ററിന് താഴെയുള്ള വിഭവങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ജി2 (G2) തലം വരെയുള്ള പരിശോധനകൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ വ്യവസായ വളർച്ചയ്ക്ക് ഗതിവേഗം കൂട്ടും.”
2 ഹെക്ടറിന് മുകളിലുള്ള ചെറുകിട ഖനികൾക്ക് G3 പ്രാരംഭ പരിശോധന നിർബന്ധം
മണൽ ഒഴികെയുള്ള ചെറുകിട ധാതുക്കൾക്കായി 2 ഹെക്ടറിൽ കൂടുതൽ വരുന്ന പ്രദേശത്ത് ഖനന പാട്ടം അനുവദിക്കണമെങ്കിൽ പ്രാഥമിക ഗവേക്ഷണം (G3 Level Exploration) പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് ചട്ടം 25D നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
പ്രധാന സമയപരിധികൾ ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
- പുതിയ ധാതു കണ്ടെത്തൽ വിവരമറിയിക്കൽ: 60 ദിവസം / 6 മാസം
- സംസ്ഥാന സർക്കാർ അപേക്ഷ നടപടി: 60 ദിവസത്തിനകം
- കേന്ദ്ര വിജ്ഞാപന കാലാവധി: 60 ദിവസം
- പഠന റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കൽ: 3 വർഷം
ആഴത്തിലുള്ള ധാതു ഖനനത്തിനും സംയുക്ത ലൈസൻസിനും പുതിയ നിയമ ഭേദഗതി
ഖനന പാട്ടഭൂമിയോട് ചേർന്നുള്ള ഭൂമി (Contiguous Area) കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ഒരു തവണ ഇളവ് അനുവദിച്ചു; പുതിയ നിരക്കുകളും വ്യവസ്ഥകളും പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ചിത്രം: കേന്ദ്ര ഖനന മന്ത്രാലയം പുറപ്പെടുവിച്ച ‘ഖനി, ധാതു രണ്ടാം ഭേദഗതി ചട്ടങ്ങൾ 2026’ വിജ്ഞാപനത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള നിയമ സംഗ്രഹം.
കേന്ദ്ര ഖനന മന്ത്രാലയം 1957-ലെ ഖനിയും ധാതുക്കളും (വികസനവും നിയന്ത്രണവും) നിയമത്തിലെ (MMDR Act 1957) 13-ാം വകുപ്പ് നൽകുന്ന அதிகாரമുപയോഗിച്ച് പുതിയ ഭേദഗതി ചട്ടങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. “ഖനി (പരമാണുവോ ഹൈഡ്രോകാർബണോ അല്ലത്ത മറ്റ് ധാതുക്കൾ) ഇളവ് (രണ്ടാം ഭേദഗതി) ചട്ടങ്ങൾ 2026” എന്നാണ് ഇതിന്റെ ഔദ്യോഗിക നാമം.
ഈ പുതിയ വിജ്ഞാപനം അനുസരിച്ച്, ഭൂമിയുടെ പ്രതലത്തിൽ നിന്നും 200 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതും ഉപരിതലത്തിൽ വ്യക്തമായ അടയാളങ്ങൾ കുറവുള്ളതുമായ ധാതുക്കളെ “ആഴത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ധാതുക്കൾ” (Deep-seated minerals) എന്ന് നിർവ്വചിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിയമത്തിലെ പുതിയ അധ്യായം VIII-A:
ആഴത്തിലുള്ള ധാതുക്കളുടെ ഖനന പാട്ടത്തിൽ നിലവിലുള്ള പ്രദേശത്തിനോട് തൊട്ടടുത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ (Contiguous Area) കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ഒരു പट्टेദാർക്ക് ഒരൊറ്റ തവണ (One-time Extension) അപേക്ഷിക്കാം.
ഖനന പാട്ടമുള്ള പ്രദേശത്തോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന വിസ്തൃതി നിലവിലുള്ള പ്രദേശത്തിന്റെ 10 ശതമാനത്തിൽ കവിയാൻ പാടില്ല. അതേസമയം സംയുക്ത ലൈസൻസ് (Composite Licence) ഉള്ളവർക്ക് ഇത് നിലവിലുള്ള വിസ്തൃതിയുടെ 30 ശതമാനം വരെ വിപുലീകരിക്കാൻ അനുമതിയുണ്ട്. ഇതിനായി പ്രസ്തുത പ്രദേശത്ത് ജിയോളജിക്കൽ തുടർച്ച (Geological continuity) തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പാട്ടക്കാർക്ക് അവരുടെ പ്രദേശത്ത് മുൻപ് വ്യക്തമാക്കാത്ത ഏതെങ്കിലും പുതിയ ധാതു (ഗൗണ ധാതുക്കൾ ഉൾപ്പെടെ) കണ്ടെത്തുകയാണെങ്കിൽ, അത് കണ്ടെത്തി 60 ദിവസത്തിനകമോ അല്ലെങ്കിൽ ഈ ചട്ടം നിലവിൽ വന്ന് 6 മാസത്തിനകമോ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ രേഖാമൂലം അറിയിക്കണം. അനുമതി ഉത്തരവ് ലഭിക്കാതെ ഈ ധാതുക്കൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കാനോ വിപണനം ചെയ്യാനോ അനുവാദമില്ല.
തത്സമയ നിയമ പരീക്ഷണ ചോദ്യം:
ചോദ്യം: പുതിയ നിയമപ്രകാരം ‘Deep-seated minerals’ എന്ന് വർഗ്ഗീകരിക്കുന്നതിനുള്ള കുറഞ്ഞ ആഴം എത്രയാണ്?
അധിക തുകയും റോയൽറ്റി പേയ്മെന്റും
ലേലം വഴി ലഭിച്ച ഖനി: ലേലം വഴി അനുവദിച്ച് തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശം ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഖനികളിൽ നിന്നും പുറത്തെടുക്കുന്ന ധാതുവിന്, ലേല പ്രീമിയത്തിന്റെ 10% അധിക തുകയായി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് നൽകണം.
ലേലമല്ലാതെ ലഭിച്ച ഖനി: ലേലമല്ലാതെ നൽകിയ ഖനികളിൽ ചേർത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും അയക്കുന്ന ധാതുക്കൾക്ക് സാധാരണ റോയൽറ്റിക്ക് തുല്യമായ അധിക തുക നൽകണം.
* DMF, NMET തുടങ്ങിയ മറ്റ് നിയമപരമായ അടവുകൾക്ക് പുറമെയാണിത് (Rule 25C).
ചെറുകിട ഖനിയിൽ പ്രധാന ധാതുക്കൾ കണ്ടെത്തിയാൽ എന്തു സംഭവിക്കും?
ഒരു ചെറുകിട ധാതു ഖനന പാട്ടഭൂമിയിൽ മറ്റ് പ്രധാന ധാതുക്കളുടെ സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്തിയാൽ പट्टेദാർ വിവരം സർക്കാരിനെ അറിയിക്കണം. തുടർന്ന് G2 തലത്തിലുള്ള പരിശോധനയും (General Exploration) സാങ്കേതിക റിപ്പോർട്ടും നൽകിയാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ആ ധാതു ഖനന പട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ഉത്തരവിറക്കാം.
ഗസറ്റ് റെക്കോർഡ് വിവരങ്ങൾ
| വിജ്ഞാപന നമ്പർ: | G.S.R. 222(E) |
| തീയതി: | 30 മാർച്ച് 2026 |
| മന്ത്രാലയം: | ഖനന മന്ത്രാലയം |
| അധികാരി: | ഷക്കീൽ ആലം (സമ്പത്തിക ഉപദേഷ്ടാവ്) |
| പ്രസിദ്ധീകരണം: | ദി ഗസറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ Extra-ordinary |
നിയമ ചോദ്യോത്തരം (Q&A)
ചോദ്യം: ഒരു പट्टेദാർക്ക് എത്ര തവണ വിസ്തൃതി കൂട്ടാം?
ഉത്തരം: പാട്ടക്കാലയളവിൽ ആകെ ഒരൊറ്റ തവണ (Only Once) മാത്രമേ വിസ്തൃതി കൂട്ടാൻ അനുമതിയുള്ളൂ.
ചോദ്യം: കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം നിർബന്ധമാണോ?
ഉത്തരം: അതെ. സംസ്ഥാന സർക്കാർ അനുമതി കേന്ദ്രത്തെ അറിയിച്ച് 60 ദിവസത്തിനകം കേന്ദ്ര വിജ്ഞാപനം വന്നശേഷമേ ഖനന പ്രവൃത്തികൾ ആരംഭിക്കാവൂ.
ഖനന ചട്ടങ്ങളുടെ ഭേദഗതി – പ്രധാന വ്യവസ്ഥകളുടെ താരതമ്യ പട്ടിക
| നിയമ ചട്ടം (Rule) | വിഷയം / പ്രതിപാദ്യം | പ്രധാന മാറെറങ്ങൾ & ഇളവുകൾ | സമയപരിധി / നിയന്ത്രണം |
|---|---|---|---|
| ചട്ടം 2 (1)(aa) | Deep-seated minerals നിർവ്വചനം | 200 മീറ്ററിലധികം ആഴത്തിലുള്ള വിഭവങ്ങളെ പ്രത്യേകമായി വർഗ്ഗീകരിച്ചു. | ഉടനടി പ്രാബല്യത്തിൽ |
| ചട്ടം 12 (2A) | പുതിയ ധാതുക്കൾ ഖനിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ | ഗൗണ ധാതുക്കൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ധാതുക്കൾ ചേർക്കാൻ അപേക്ഷിക്കാം. | അപേക്ഷ ലഭിച്ച് 60 ദിവസത്തിനകം ഉത്തരവ് |
| ചട്ടം 12B (1) | Captive mine ധാതു വിൽപ്പന | സ്വന്തം ആവശ്യത്തിന് ശേഷമുള്ള അധിക വിഭവങ്ങൾ വിപണിയിൽ വിൽക്കാം. | ഉപഭോഗ അളവിന് അനുസൃതമായി |
| ചട്ടം 25A & 25B | Contiguous Area (അനുബന്ധ വിസ്തൃതി) | പാട്ടഭൂമി വിപുലീകരണം: Mining Lease-ന് 10%, Composite Licence-ന് 30%. | പഠന റിപ്പോർട്ടിന് 3 വർഷം സമയം |
| ചട്ടം 25D & 25E | Minor Mineral ഗവേക്ഷണം | 2 ഹെക്ടറിന് മുകളിലുള്ള ചെറുകിട ഖനികൾക്ക് G3/G2 പരിശോധന നിർബന്ധമാക്കി. | സെപ്റ്റംബർ 1, 2025 ലെ ഭേദഗതി പശ്ചാത്തലം |